Svacchandoddyota (comm. on Svacchanda Tantra)
· full Sanskrit held · commentary
Full Sanskrit (1203KB) — read/download full text →
HELD: tantra with Ksemaraja Uddyota (kSemarAjakRtodyotAkhyavivaraNopetam). Argues the nondual reading vs dualist exegesis; Brihattika of Bhullaka cited (unrecoverable).
### Provenance: Mukhabodha M00091 · CC BY-NC 4.0
### Source file: svacchandatantra-M00091-IAST.txt
### Vendored: site/data/sanskrit/svacchandatantra.txt (research/education use; respect licence)
####################################################
MUKTABODHA INDOLOGICAL RESEARCH INSTITUTE
Use of this material (e-texts) is covered by Creative Commons license BY-NC 4.0
Catalog number: M00091
Uniform title: svacchandatantra
Main title: svacchandatantra with the commentary of kṣemarāja
Commentator : kṣemarāja
Description:
The e-text was converted from devanagari typesetting files prepared by Dr. S. Malaviya by computer programs developed by Muktabodha. The photographic facsimiles are from the Kashmir Series of Texts and Studies volumes 31, 38, 44, 48, 51, 53, and 56 .
Notes:
Transcribed by the staff of Muktabodha under the directions of Mark S. G. Dyczkowski. Revision 0: July 7, 2006
Publisher : Internet publisher: Muktabodha Indological Research Institut
Publication year : 2006
Publication city :
Publication country : United States
####################################################
śrīḥ
svacchandatantram
śrīmanmahāmāheśvarācāryakṣemarājakṛtodyotākhyavivaraṇopetam
prathamaḥ paṭalaḥ
" svacchandodyotaḥ "
viśvaikarūpaviśvātmaviśvasargādikāraṇam |
paraprakāśavapuṣaṃ stumaḥ svacchandabhairavam ||
prasaracchaktikallolajagallaharikelaye |
sarvasampannidhānāya bhairavāmbhodhaye namaḥ ||
ekaiva bodhajaladheḥ śaktiśuktirjayatyasau |
yadantanīkhilaṃ bhāti muktāmayamidaṃ jagat ||
smṛtimātravinirdhūtaniḥśeṣājñānakilviṣāḥ |
gurusūktavarasphārā vijayante jagattraye ||
tatsevāvimalavyaktamahāmāheśadarśanaḥ |
kṣemarājo vivṛṇute śrīsvacchandanayaṃ manāk ||
abhinavabodhādityadyutivikasitahatsarojānme |
rasayata sarasāḥ parimalamasārasaṃsāravāsanāśāntyai ||
ihānujighṛkṣārasasarasahṛdayaparasaṃvitsammukhīkṛto
granthamavatārayituṃ kaścid devīśiṣya āha ----
kailāsaśikharāsīnaṃ bhairavaṃ vigatāmayam |
caṇḍanandimahākālagaṇeśavṛṣabhṛṅgibhiḥ || 1-1 ||
kumārendrayamādityabrahmaviṣṇupuraḥsaraiḥ |
stūyamānaṃ maheśānaṃ gaṇamātṛniṣevitam || 1-2 ||
sṛṣṭisaṃhārakarttāraṃ vilayasthitikārakam |
anugrahakaraṃ devaṃ praṇatātīvināśanam || 1-3 ||
muditaṃ bhairavaṃ dṛṣṭvā devī vacanamabravīt |
iha parameśvarasya cidānandaghanasya brahmadarśanoktatattvātiśāyinaḥ
svacchandabhairavasphurattātmā paramārthaḥ, iti bhagavataḥ śāstrasya
cāsya tadevābhidhānam | tasya
svātmaikarūpapañcakṛtyakāritvamityāśayena
śṛṣṭrayādipañcakṛtyakaraṃ devaṃ muditaṃ bhairavaṃ dṛṣṭvā devī
vacanamabravīt" ityuktam | tatra devaḥ
śivādikṣityantāśeṣasṛṣṭyādikrīḍāparaḥ, tāvadaśeṣotkarṣatayā
vijigīṣuḥ, tadabhinnatvāt viśvasya jagadvyavahārarūpatayāpi
dyotamānaḥ, śivamantramaheśvarādibhiḥ stūyamānaḥ, sarveṣāmagatīnāṃ
gatiḥ prāpyo'bhinnabodhasāraśca, yathoktaṃ "divu krīḍādau" iti |
bhairavo viśvabharaṇaravaṇavamanarūpaḥ, bhīrūṇāmabhayamiti vyutpattyā
saṃsāriṇāmabhayadaḥ, bhayaṃ bhīḥ saṃsāratrāsaḥ, tayā janito ravaḥ
ākrandaḥ bhīravaḥ tato jātaḥ tadākrandavatāṃ sphurita; asyaiva
bhīravasya saṃsārabhayavimarśanasyāyaṃ śaktipātavaśenotthāpakaḥ,
bhāni nakṣatrāṇi īrayati iti bheraḥ kāla; taṃ vāyantīti bheravāḥ
kālagrāsasamādhirasikāḥ yoginaḥ teṣāmayamiti āntaraḥ svabhāvaḥ,
bhiye paśujanatrāsāya ravaḥ śabdarāśisamutthākārādikalāvimarśo
yāsāṃ khecarī-gocarī-dikcarī-bhūcarīcakrarūpāṇāṃ saṃviddevīnāṃ
tāḥ bhīravāḥ, tāsāmayaṃ svāmī bhairavaḥ tathā bhairavo bhīṣaṇaḥ
saṃsāravighaṭanaparaḥ, evamāgameṣu niruktatvāt,śrībṛhaspatipādaiḥ
śivatanāvanvarthavyākhyātasvarūpatvācca |
ata evāyaṃ mudito nityānandaghanasvātantryaśaktiyukto yaḥ taṃ
bhairavābhidhānameva, na tu brahmaviṣṇvīśasadāśivaśivarūpam
teṣāmekādaśapaṭalanirūpitanītyā
etatsvabhāvābhāvādetadullāsyavilāyyatvādvā |
ata eva mahāntamīśānaṃ sarveṣāmeṣāṃ svāminam | ata eva ke mūrdhanye
brahmabile elā sphurantī śaktiḥ tasyāmāsaḥ āsanamuparisthitiryasya,
vyāpinīsamanātmanaḥ śikharasya sarvādhvoparivatīnaḥ padasya, tat
kailāsaśikharam, tatrāsīnaṃ taduttīrṇaṃ prakāśaikaghanaṃ
tadaśeṣavyāptyā ca viśvarūpam | tato vigatāmayam ā samantāt mimīte
ityāmayaḥ,
śaktirūpā smṛtā māyā yadadhaḥ śaktikuṇḍalī | (10-1263)
iti vakṣyamāṇākhyātirūpā mahāmāyā, tadvirahitam, vigataścāmayo
yato bhajamānānām | bhagavataḥ śaktiprapañcavyāptirūpaiḥ
tadanugṛhītaireva caṇḍādibhiḥ kumārāntaiḥ,
tatprapañcasāravyāptirūpasya bhagavata
umāpateḥ vyākhyātabhairavasphārasamāveśāt bhairavarūpasya tannāmnaśca
bhuvanādhvavakṣyamāṇakailāsākhyahimavacchṛṅgāsīnasya
antaraṅgaparivārarūpairindrādibhiḥ
lokapālaiḥ, yamopalakṣitaiḥ sarvaiḥ saṃhartṛbhī rudrādibhiḥ,
ādityopalakṣitaiḥ sarvaistejomayaiḥ, brahmaviṣṇupalakṣitaiḥ
sṛṣṭisaṃhārasthitikāribhiḥ sarvaiḥ anantabhaṭṭārakādibhiḥ,
tatpuraḥsarairanyairapi ca nirapekṣaśaktipātapātrīkṛtaiḥ
stūyamānaṃ kalpitapramātṛtānimajjanāt sarvotkṛṣṭatvena
parāmṛśyamānam, gaṇena kapālīśādibhairavāṣṭakena
vakṣyamāṇaparivārarūpeṇa, mātṛbhiḥ bāhmyādidevībhiḥ, gaṇānāṃ
mātrā prapañcavyāptyā umādevyā
uktāntaraṅgaparivāramadhyapradhānabhūtayā niṣevyamānaṃ
tacchaktipātādeva akhyātipraśamanatayā samāviśyamānam,
sṛṣṭisaṃhārau tācchīlyena kurvāṇam, sṛṣṭisaṃhāraprapañcātmānaṃ
ca viśiṣṭapratyavāyaphalaṃ vilayaṃ sthitiṃ ca vidadhatam, anugrahaṃ ca
tācchīlyatācchabdyādisvabhāvatayā kurvantaṃ sadā pañcakṛtyakāriṇam,
praṇatānāṃ sādhakādīnāṃ yathābhilaṣitasaṃpādanena
ātīvināśanam |
evaṃ bhūtaṃ devaṃ bhairavaṃ muditaṃ yathoktadevarūpaiva
devī svātantryaśaktiḥ, dṛṣṭvā sākṣātkṛtya, vacanamabravīt
pūrṇāhantātmanā parāmṛśat |
tatparāmarśa eva hi akārahakārapratyāhārātmā
garbhīkṛtāśeṣaviśvasamagraśāstraprasaraprathamāṅkurarūpo bhagavān
śabdarāśiḥ | yad vakṣyati ----
adṛṣṭavigrahācchāntācchivātparamakāraṇāt |
dhvanirūpaṃ viniṣkrāntaṃ śāstraṃ paramadurlabham || (8-27)
ityādi | cidātmaiva ca bhagavān bhairavaḥ
sadāśivādimūtīgrahaṇapūrvaṃ
svādhāraprapañcavyāptipradhānabhūtamumāpatirūpaṃ svasattānupraveśāt
bhairavātmakameva muditamāsthāya tathābhūtāmeva ca
umābhaṭṭārikāmūtīṃ guruśiṣyabhūmikāgrahaṇena, śāstraṃ
vacanaprativacanarūpaṃ lokānugrahārthaṃ prathayati | yad vakṣyati ----
guruśiṣyapade sthitvā svayaṃ devaḥ sadāśivaḥ |
pūrvottarapadairvākyaistantramādhārabhedataḥ || (8-31)
iti | evamāntarabāhyakramābhyāṃ śāstrārthasūtraṇāt sūtrabhūtaṃ
sārdhaślokatrayātmakaṃ tantrāvatārakavākyametadvoddhavyam | atra
ca ekavākyametat boddhavyam | devabhairavapadābhyāṃ yathāvyākhyātaṃ
garbhīkṛtamarthaṃ sphuṭīkartuṃ
kailāsetyādiviśeṣaṇāntarāṇyupāttāni | tathāhi ---- divaḥ
krīḍāvyavahāralakṣaṇārthau śṛṣṭītyādinā, anugrahakaram" ityantena
prakaṭīkṛtau | tatrādyaiḥ pañcabhiḥ paṭalaiḥ mudrāpaṭalena ca
etadaṅgabhūtena caturdaśenānugrahaḥ pratipāditaḥ, ekādaśena
sṛṣṭyādisvarūpamuktam, vijigīṣātmārthaḥ kailāseti
padenāntarārthapareṇa maheśānapadena cābhivyakto daśamapaṭalena
nirṇītaḥ, dyotanārtho'nāmayamuditapadābhyāṃ prakāśitaḥ, sa madhye
madhye ----
"tatrastho vyañjayettejaḥ paraṃ paramakāraṇam" (4-397)
ityādau granthe prathitaḥ, stutyarthaḥ "caṇḍetyādinā, niṣevitam"
ityantena sphuṭīkṛtaḥ,
śurāsurāṇāṃ siddhyarthaṃ yajanopāyahetunā |
devadevena nidīṣṭa......................... ||"
ityādyuddeśeṣu nirvāhitaḥ, agatīnāṃ gatirityevaṃrūpo yo'rthaḥ
so'pi "praṇatātīvināśanam" ityantena vyaktaḥ
ṣaṣṭhasaptamāṣṭamanavamadvādaśatrayodaśapañcadaśapaṭalainīṇītaḥ,
evaṃ bhairavapadārtho'pi yojitavyaḥ | tatra hi yathā ravaṇārthaḥ
"abravīt" ityantena vyañjitastantrāvatārapaṭalena pradaśītaḥ,
tathānye'pyarthāḥ yathāyogaṃ devapadatulyārthatayā yojyāḥ | api
ca kailāseti padena dvitīyārthena sthānapūrvakaṃ devabhairavādipadaiḥ
sṛṣṭītyādinā ca avasthāpūrvakaṃ stūyamānam ityantena ca
stutipūrvakamasya śāstrasyāvataraṇam, ityanenaiva avatārakavākyena
prakāśitam, muditamityanena praśnayogyāvasarajñatvaṃ śiṣyasya
prakāśitam | bhairavapadena ca dakṣiṇasrotaḥ samudbhūtatvam asya
śāstrasya sūcitam, srotobhedaṃ ca navamapaṭale darśayiṣyāmaḥ || 3 ||
kimabravīt ? ityākāṅkṣāyāmāha ----
śrīdevyuvāca ----
yattvayā kathitaṃ mahyaṃ svacchandaṃ parameśvara || 1-4 ||
śatakoṭipravistīrṇaṃ bhedānantyavisapītam |
catuṣpīṭhaṃ mahātantraṃ catuṣṭayaphalodayam || 1-5 ||
na śaknuvanti manujā alpavīryaparākramāḥ |
alpāyuṣo'lpavittāśca alpasattvāśca śaṃkara || 1-6 ||
tadarthaṃ saṃgrahaṃ tasya svalpaśāstrārthavistaram |
bhuktimuktipradātāraṃ kathayasva prasādataḥ || 1-7 ||
he śaṃkara ! anugrahaikaparatayā śreyaskara ! sva ātmarūpa parameśvara,
yat tvayā mahyaṃ sva evacchanda icchā yasya
tādṛganargalabhairavarūpābhidhāyitvāt
svacchandaṃ, tantrāvatārapaṭalanirūpayiṣyamāṇadṛśā
koṭiśatādivistīrṇaṃ koṭarākṣavyādhibhakṣāghoreśvarasvacchandādinā
bhedānantyena prasāritam, caturṇāṃ vidyāmantramaṇḍalamudrāṇām,
pīṭham āśrayaṃ saṃbhavamātreṇa |
mudrā maṇḍalapīṭhaṃ tu mantrapīṭhaṃ tathaiva ca |
vidyāpīṭhaṃ tathaiveha catuṣpīṭhā tu saṃhitā || iti
tathā ----
svacchandabhairavaścaṇḍaḥ krodha unmattabhairavaḥ |
granthāntarāṇi catvāri mantrapīṭhaṃ varānane || iti
śrīsarvavīre'bhihitatvāt | tatra vidyā svacchandaśivarūpā sphurattā
paramārthamātṛkā, mantrāḥ catuṣkalādyāḥ, maṇḍalaṃ navanābhādi,
mudrāḥ kapālādyanukārāḥ |
samayi-putraka-sādhaka-ācāryarūpasya catuṣṭayasya
vakṣyamāṇabhedabhinnasya yatphalaṃ bhogamokṣavitaraṇādirūpaṃ tasyodayo
yasmāt tādṛśaṃ kathitaṃ tat |
maraṇajanmadharmakā manuṣyāḥ, alpena vīryeṇotsāhena parākrameṇa
sāmarthyena ca yuktāḥ, ata eva ca vīrasiddhiṣu aśaktāḥ, alpajīvitatvena
alpavittatvena ca mahānuṣṭhāneṣu cāsamarthāḥ, alpasattvatayā ca
mahārthajñānopadeśāśvāsarahitāḥ, na śaknuvanti śrotumadhyetuṃ kiṃ
punaranuṣṭhātum, tadarthaṃ tasya śāstrasya saṃgrahaṃ saṃkṣepam, alpaḥ
śāstrārthavistaro yasya tādṛśam, bhuktiṃ muktiṃ ca tācchīlyena
dadatam, prasādena antarnairmalyaprathanātmanā anugraheṇa, kathaya || 7 ||
atha praśnanirṇeyāni vastūni uddiśati ----
kīdṛśaṃ vai guruṃ vidyāt sādhakaṃ ca maheśvara |
bhayābhayapradātāraṃ śiṣyaṃ bhūmiṃ ca kīdṛśīm || 1-8 ||
mantrāṃścaiva samāsena kālaṃ caiva samāsataḥ |
yajanaṃ havanaṃ caiva adhivāsaṃ rajāṃsi ca || 1-9 ||
pañcagavyaṃ caruṃ caiva dantakāṣṭhaṃ ca maṇḍalam |
dīkṣā cādhvābhiṣekau ca samayānsādhanāni ca || 1-10 ||
kalimāsādya sidhyanti tathā brūhi maheśvara |
gurvādi bhūmyantaṃ kīdṛśaṃ vidyāt upādātuṃ hātuṃ jānīyāt |
mantrādisādhanāntāni pañcadaśa vastūni ca yathā kalau siddhyanti tathā
brūhi | tatra samayinā śrutaśāstreṇa putrakādipadajighṛkṣayā guruḥ
parīkṣyo guruṇaiva vā parīkṣyaḥ, gurvādayaḥ kāryāḥ gurvādayo'tra
yathāprādhānyaṃ krameṇa nidīṣṭāḥ, śiṣyaḥ putrakaḥ samayī ca
vakṣyamāṇasvarūpaḥ, sadguruḥ gurvādicatuṣṭayarūpasya
śiṣyavargasyābhayapradaḥ, asadgurustu bhayapradaḥ, sacchiṣyavargaḥ
asacchiṣyavargaśca svātmana eva abhayaṃ bhayaṃ ca pradadāti, bhayaṃ
siddhimuktipratyūhāt, tadabhāvādabhayam,
bhayābhayapradātāramityetalliṅgādipariṇāmena,
bhūmimantradantakāṣṭhādīnāmapi vakṣyamāṇanītyā yathāyogaṃ yojyam,
bhūmiḥ mantrayāgaprastārasthānam, mantrāḥ
āsannamūtīsakalaniṣkalādyāḥ, kālaḥ sauraḥ ābhyantaraśca vicitraḥ,
samāsato yajanahavane sarvadīkṣitasādhāraṇe, dīkṣopayogisarvavastūnāṃ
yogyatāpādanātmā saṃskāraḥ adhivāsaḥ, rajāṃsi śālicūrṇādīni
vakṣyamāṇāni navanābhādimaṇḍalopayogīni,
pāśakṣapaṇaśivapadadānarūpā dīkṣā, bahubhedo'dhvā
varṇamantrapadakalātattvabhuvanarūpaḥ ṣaḍvidhaḥ, abhiṣekaḥ
ācāryādīnāṃ yāgānte mantrakalaśāmbhasā secanam,
dīkṣitānāṃ śeṣavattvena niyatavidhiniṣedhāḥ samayāḥ, sādhanāni
sādhakānāṃ siddhyupāyāḥ, nyāsajapājyasaṃskārādi anyat sarvamatraiva
antarbhūtatvāt pṛthaṅ noddiṣṭam || 10 ||
atha praśnanirṇayamupakramamāṇaḥ protsāhanāpramukhaṃ
śiṣyapravartanāya
prayojanābhidhāyi ādivākyam ----
śrībhairava uvāca ----
sādhu sādhu mahābhāge yattvayā paricoditam || 1-11 ||
anugrahāya martyānāṃ sāmprataṃ kathayāmi te |
sādhu sādhu iti vīpsayā avasarapraṣdṛtāṃ janānukampāṃ ca
ślāghamāna upadeśagrahaṇayogyatāpādanāya śiṣyadhiyamuttejayati devaḥ
| mahābhāge ityanena anugrahonmukhatvaṃ ślāghitam, tvayā martyānāṃ
mṛtidharmāṇāṃ sāmānyena sarveṣāṃ na tu niyatānāṃ
keṣāṃcidadhikāriṇām, anugrahāya bhogamokṣasampattaye, yatprameyajātaṃ
paripāṭyā coditaṃ pṛṣṭaṃ tatteṣāmanugrahāyaiva | ahaṃ sāmprataṃ
parabhairavasattānupraveśonmiṣitamahāvikāsāvasare
bālabāliśavidvajjanādyucitadīkṣāpradarśanādikrameṇa upapannaṃ ca
kṛtvā te kathayāmi |
atra ca
yacchabdaparāmṛṣṭapūrvoddiṣṭaprameyaparipāṭījñānamabhidheyam,
tatprayojanaṃ bhogamokṣātmā anugrahaḥ, tatra copāyopeyabhāvātmā
sambandhaḥ, martyānāmadhikāritvam, parānujighṛkṣonmukhatayā
nivṛttabhogābhilāṣasya śiṣyasya yogyatvottejanam,
parabhairavasphārāvamarśonmiṣatpratibhāgāvasaratvena
ātmana āptatāṃ parasambandhasāratāṃ ca navamapaṭale nirṇeṣyamāṇāṃ
sambandhaṣaṭkasya nirūpitavān parameśvaro
mukhyabhūtaprayojanapratipādanaparo'pi ādivākye || 11 ||
atha yathoddeśaṃ nirṇetumāha ----
ādau tāvatparīkṣeta ācāryaṃ śubhalakṣaṇam || 1-12 ||
śubham ----
"śivena sahacāritvādācāryastena kītītaḥ" (4-409)
iti ihaiva vakṣyamāṇaṃ śivābhinnasvarūpapratītirūpaṃ lakṣaṇaṃ
yasya tamācāryaṃsādhakādibhiśca ābhimukhyena caraṇīyaṃ sevyam |
ādāviti śaktipātavaśasaṃprāptaprabuddhasuhṛdvākyāveditasatattvaḥ
śiṣyaḥ putrakādidīkṣāṃ jighṛkṣuḥ śrutasaṃhitāśāstraḥ samayī,
yadvā gurureva śiṣyamācāryīkartuṃ pūrvaṃ parīkṣeta,
yadbhaviṣyati ----
"śrutaśīlasamācārān daiśikatve niyojayet |" (4-454) iti
tāvacchabdenedaṃ dhvanati ----
śarvalakṣaṇahīno'pi jñānavān gururuttamaḥ |"
iti nītyā uktapratītirūpataiva asya śubhalakṣaṇam,
"ahameva paro haṃsaḥ śivaḥ" (4-399)
iti vakṣyamāṇanītyā tasyā eva mocakatvāt dīkṣākriyāyā api
śivābhedavyāptisāratvasya darśayiṣyamāṇatvāt || 12 ||
āryadeśajatvādi upacayahetuḥ śiṣyāṇāṃ siddhyaṅgam, ata evaitat
paścānnidīśati ----
āryadeśasamutpannaṃ sarvāvayavabhūṣitam |
śivaśāstravidhānajñaṃ jñānajñeyaviśāradam || 1-13 ||
devakarmarataṃ śāntaṃ satyavādidraḍhavratam |
sattvavadvīryasampannaṃ dayādākṣiṇyasaṃyutam || 1-14 ||
tyāginaṃ dambhanirmuktaṃ śivaśāstreṣu bhāvitam |
īdṛśaṃ tu guruṃ prāpya siddhimukti na dūrataḥ || 1-15 ||
pravibhaktacāturvarṇyaḥ āryadeśaḥ | yadāha viṣṇuḥ ----
"cāturvarṇyavyavasthānaṃ yasmin deśe na vidyate |
sa mlecchadeśo vijñeya āryāvartastvataḥ paraḥ ||" iti
vidhānaṃ dīkṣādi, jñāne śivaśāstre, jñeye ca paramaśivatattve,
tattadadhvavavyāptyādau viśāradaṃ nirmalam, śāntaṃ jitendriyaḥ,
satyavādī cāsau dṛḍhavrataḥ abhyupagatanirvāhakaḥ, sattvavān
niṣkampaśca asau vīryeṇa paramudrāparamārthena sampannaḥ pūrṇaḥ,
dayā saṃsāriṇaḥ prati anujighṛkṣā, dākṣiṇyam amātsaryamānukūlyam,
tyāginaṃ tṛṇavadvittaṃ manyamānam, dambhanirmuktam avakravyavahāram,
śivaśāstreṣu bhāvitam aśeṣavidyābhijñatve'pi śivaśāstreṣveva
viśrāntāśvāsam, īdṛśamiti samanantaroktaśivābhinnasvapratītisāram,
gurum upadeṣṭāram, prāpya kāraṇabhūtamāsādya, siddhimuktī kartryau
na dūrataḥ jhaṭityeva bhavata ityarthaḥ | vyākhyātarūpaṃ
śubhalakṣaṇatvaṃ mukterāryadeśodbhūtatvādi ca siddhihetuḥ śiṣyasya,
ityuktaprāyam || 15 ||
evamabhayapradaṃ gurusatattvamuktavā viparyayamāha ----
krodhanaścapalaḥ kṣudro dayādākṣiṇyavajītaḥ |
kekaro danturaḥ kāṇaḥ pāpiṣṭhaḥ śāstravajītaḥ || 1-16 ||
atidīrghastathā hrasvaḥ kṛśaḥ sthūla kṣayānvitaḥ |
tākīko dambhasaṃyuktaḥ satyaśaucavivajītaḥ || 1-17 ||
anyaśāstrarat
…[continued in full text]
Sources & corrections: edit source →. canonical entry lives here.