Trika Librarysanskrit · translation · proof
Pipeline translation

Translation: paramarthasara

0/12 passages passed the gate — only those show English
12 passages0 PASS12 withheld

param-p01 · verses 2-10 · WITHHELD

garbhādhivāsapūrvakamaraṇāntakaduḥkhacakravibhrāntaḥ | ādhāram bhagavantaṃ śiṣyaḥ papraccha paramārtham ādhārakārikābhiḥ taṃ gurur abhibhāṣati sma tatsāram | kathayaty abhinavaguptaḥ śivaśāsanadṛṣṭiyogena nijaśaktivaibhavabharād a.ṅdacatuṣṭayam idaṃ vibhāgena | śaktir māyā prakṛtiḥ pṛthvī ceti prabhāvitaṃ prabhuṇā tatrāntar viśvam idaṃ vicitratanukaraṇabhuvanasaṃtānam | bhoktā ca tatra dehī śiva eva gṛhītapaśubhāvaḥ nānāvidhavarṇānāṃ rūpaṃ dhatte yathāmalaḥ sphaṭikaḥ | suramānuṣapaśupādaparūpatvaṃ tadvad īśo 'pi gacchati gacchati jala iva himakarabimbaṃ sthite sthitiṃ yāti | tanukaraṇabhuvanavarge tathāyam ātmā maheśānaḥ rāhur adṛśyo 'pi yathā śaśibimbasthaḥ prakāśate tadvat | sarvagato 'py ayam ātmā viṣayāśrayaṇena dhīmukure ādarśe malarahite yadvad vadanaṃ vibhāti tadvad ayam | śivaśaktipātavimale dhītattve bhāti bhārūpaḥ bhārūpaṃ paripūrṇaṃ svātmani viśrāntito mahānandam | icchasaṃvitkaraṇair nirbharitam anantaśaktiparipūrṇam
WITHHELD — pending review (ABSTENTION). English withheld until the gate passes — fail-closed.

param-p02 · verses 11-19 · WITHHELD

sarvavikalpavihīnaṃ śuddhaṃ śāntaṃ layodayavihīnam | yat paratattvaṃ tasmin vibhāti ṣaṭṭriṃśadātma jagat darpaṇabimbe yadvan nagaragrāmādicitram avibhāgi | bhāti vibhāgenaiva ca parasparaṃ darpaṇād api ca vimalatamaparamabhairavabodhāt tadvad vibhāgaśūnyam api | anyonyaṃ ca tato 'pi ca vibhaktam ābhāti jagad etat śivaśaktisadāśivatām īśvaravidyāmayīṃ ca tattvadaśām | śaktīnāṃ pañcānāṃ vibhaktabhāvena bhāsayati paramaṃ yat svātantryaṃ durghaṭasaṃpādanaṃ maheśasya | devī māyāśaktiḥ svātmāvaraṇaṃ śivasya itat māyāparigrahavaśād bodho malinaḥ pumān paśur bhavati | kālakalāniyatibalād rāgāvidyāvaśena saṃbaddhaḥ adhunaiva kiṃcid evedam eva sarvātmanaiva jānāmi | māyāsahitaṃ kañcukaṣaṭkam aṇor antaraṅgam idam uktam kambukam iva ta.ṅdulakaṇaviniviṣṭaṃ bhinnam apy abhidā | bhajate tat tu viśuddhiṃ śivamārgaunmukhyayogena sukhaduḥkhamohamātraṃ niścayasaṃkalpanābhimānāc ca | prakṛtir athāntaḥkaranaṃ buddhimano'haṃkṛtikramaśaḥ
WITHHELD — pending review (ABSTENTION). English withheld until the gate passes — fail-closed.

param-p03 · verses 20-28 · WITHHELD

śrotraṃ tvagakṣirasanā ghrāṇaṃ buddhīndriyāṇi śabdādau | vākpāṇipādapāyūpasthaṃ karmendriyāṇi punaḥ eṣāṃ grāhyo viṣayaḥ sūkṣmaḥ pravibhāgavarjito yaḥ syāt | tanmātrapañcakaṃ tat śabdaḥ sparśo maho raso gandhaḥ etatsaṃsargavaśāt sthūlo viṣayas tu bhūtapañcakatām | abhyeti nabhaḥ pavanas tejaḥ salilaṃ ca pṛthvī ca tuṣa iva ta.ṅdulakaṇikām āvṛṇute prakṛtipūrvakaḥ sargaḥ | pṛthvīparyanto 'yaṃ caitanyaṃ dehabhāvena param āvaraṇaṃ mala iha sūkṣmaṃ māyādikañcukaṃ sthūlam | bāhyaṃ vigraharūpaṃ kośatrayaveṣṭito hy ātmā ajñānatimirayogād ekam api svaṃ svabhāvam ātmānam | grāhyagrāhakanānāvaicitryeṇāvabudhyeta rasaphāṇitaśarkarikāguḍakha.ṅdādyā yathekṣurasa eva | tadvad avasthā bhedāḥ sarve paramātmanaḥ śambhoḥ vijñānāntaryāmiprāṇavirāḍdehajātipi.ṅdāntāḥ | vyavahāramātram etat paramārthena tu na santy eva rajjvāṃ nāsti bhujaṅgas trāsaṃ kurute ca mṛtyuparyantam | bhrānter mahatī śaktir na vivektuṃ śakyate nāma
WITHHELD — pending review (ABSTENTION). English withheld until the gate passes — fail-closed.

param-p04 · verses 29-37 · WITHHELD

tadvad dharmādharmasvarnirayotpattimaraṇasukhaduḥkham | varṇāśramādi cātmany asad api vibhramabalād bhavati etat tad andhakāraṃ yad bhāveṣu prakāśamānatayā | ātmānatirikteṣv api bhavaty anātmābhimāno 'yam timirād api timiram idaṃ ga.ṅdasyopari mahān ayaṃ sphoṭaḥ | yad anātmany api dehaprāṇadāv ātmamānitvam dehaprāṇavimarśanadhījñānanabhaḥprapañcayogena | ātmānam veṣṭayate citraṃ jālena jālakāra iva svajñānavibhavabhāsanayogenodveṣṭayen nijātmānam | iti bandhamokṣacitrāṃ krīḍāṃ pratanoti paramaśivaḥ sṛṣṭisthitisaṃhārā jāgratsvapnau suṣuptam iti tasmin | bhānti turīye dhāmani tathāpi tair nāvṛtaṃ bhāti jāgrad viśvaṃ bhedāt svapnas tejaḥ prakāśamāhātmyāt | prājñaḥ suptāvasthā jñānaghanatvāt tataḥ paraṃ turyam jaladharadhūmarajobhir malinīkriyate yathā na gaganatalam | tadvan māyāvikṛtibhir aparāmṛṣṭaḥ paraḥ puruṣaḥ ekasmin ghaṭagagane rajasā vyāpte bhavanti nānyāni | malināni tadvad ete jīvāḥ sukhaduḥkhabhedajuṣaḥ
WITHHELD — pending review (ABSTENTION). English withheld until the gate passes — fail-closed.

param-p05 · verses 38-46 · WITHHELD

śānte śānta ivāyaṃ hṛṣṭe hṛṣṭo vimohavati mūḍhaḥ | tattvagaṇe sati bhagavān na punaḥ paramārthataḥ sa tathā yad anātmany api tadrūpāvabhāsanaṃ tat purā nirākṛtya | ātmany anātmarūpāṃ bhrāntiṃ vidalayati paramātmā itthaṃ vibhramayugalakasamūlavicchedane kṛtārthasya | kartavyāntarakalanā na jātu parayogino bhavati pṛthivī prakṛtir māyā tritayam idaṃ vedyarūpatāpatitam | advaitabhāvanabalād bhavati hi sanmātrapariśeṣam raśanāku.ṅdalakaṭakaṃ bhedatyāgena dṛśyate yathā hema | tadvad bhedatyāge sanmātraṃ sarvam ābhāti tad brahma paraṃ śuddhaṃ śāntaṃ abhedātmakaṃ samaṃ sakalam | amṛtaṃ satyaṃ śaktau viśrāmyati bhāsvarūpāyām iṣyata iti vedyata iti saṃpādyata iti ca bhāsvarūpeṇa | aparāmṛṣṭaṃ yad api tu nabhaḥprasūnatvam abhyeti śaktitriśūlaparigamayogena samastam api parameśe | śivanāmani paramārthe visṛjyate devadevena punar api ca pañcaśaktiprasaraṇakrameṇa bahir api tat | a.ṅdatrayaṃ vicitraṃ sṛṣṭaṃ bahirātmalābhena
WITHHELD — pending review (ABSTENTION). English withheld until the gate passes — fail-closed.

param-p06 · verses 47-55 · WITHHELD

iti śakticakrayantraṃ krīḍāyogena vāhayan devaḥ | aham eva śuddharūpaḥ śaktimahācakranāyakapadasthaḥ mayy eva bhāti viśvaṃ darpaṇa iva nirmale ghatādīni | mattaḥ prasarati sarvaṃ svapnavicitratvam iva suptāt aham eva viśvarūpaḥ karacaranādisvabhāva iva dehaḥ | sarvasmin aham eva sphurāmi bhāveṣu bhāsvarūpam iva draṣṭā śrotā ghrātā dehendriyavarjito 'py akartāpi | siddhāntāgamatarkāṃś citrān aham eva racayāmi itthaṃ dvaitavikalpe galite pravilaṅghya mohinīṃ māyām | salile salilaṃ kṣīre kṣīram iva brahmaṇi layī syāt itthaṃ tattvasamūhe bhāvanayā śivamayatvam abhiyāte | kaḥ śokaḥ ko mohaḥ sarvaṃ brahmāvalokayataḥ karmaphalaṃ śubham aśubhaṃ mithyājñānena saṃgamād eva | viṣamo hi saṅgadoṣas taskarayogo 'py ataskarasyeva lokavyavahārakṛtāṃ ya ihāvidyām upāsate mūḍhāḥ | te yānti janmamṛtyū dharmādharmārgalābaddhāḥ ajñānakālanicitaṃ dharmādharmātmakaṃ tu karmāpi | cirasaṃcitam iva tūlaṃ naśyati vijñānadīptivaśāt
WITHHELD — pending review (ABSTENTION). English withheld until the gate passes — fail-closed.

param-p07 · verses 56-64 · WITHHELD

jñānaprāptau kṛtam api na phalāya tato 'sya janma katham | gatajanmabandhayogo bhāti śivārkaḥ svadīdhitibhiḥ tuṣakambukakiṃśārukamuktaṃ bījaṃ yathāṅkuraṃ kurute | naiva tathāṇavamāyākarmavimukto bhavāṅkuraṃ hy ātmā ātmajño na kutaścana bibheti sarvaṃ hi tasya nijarūpam | naiva ca śocati yasmāt paramārthe nāśitā nāsti atigūḍhahṛdayagañjaprarūḍhaparamārtharatnasaṃcayataḥ | aham eveti maheśvarabhāve kā durgatiḥ kasya mokṣasya naiva kiṃcid dhāmāsti na cāpi gamanam anyatra | ajñānagranthibhidā svaśaktyabhivyaktatā mokṣaḥ bhinnājñānagranthir gatasaṃdehaḥ parākṛtabhrāntiḥ | prakṣīṇapuṇyapāpo vigrahayoge 'py asau muktaḥ agnyabhidagdhaṃ bījaṃ yathā prarohāsamarthatām eti | jñānāgnidagdham evaṃ karma na janmapradaṃ bhavati parimitabuddhitvena hi karmocitabhāvidehabhāvanayā | saṅkucitā citir etaddehadhvaṃse tathā bhāti yadi punar amalaṃ bodhaṃ sarvasamuttīrnaboddhṛkartṛmayam | vitatam anastamitoditabhārūpam satyasaṃkalpam
WITHHELD — pending review (COVERAGE, ABSTENTION, CITATION_GROUNDING). English withheld until the gate passes — fail-closed.

param-p08 · verses 65-73 · WITHHELD

dikkālakalanavikalaṃ dhruvam avyayam īśvaraṃ suparipūrṇam | bahutaraśaktivrātapralayodayaviracanaikakartāram sṛṣṭyādividhisuvedhasam ātmānaṃ śivamayaṃ vibudhyeta | katham iva saṃsārī syād vitatasya kutaḥ kva vā saraṇam iti yuktibhir api siddhaṃ yatkarma jñānino na saphalaṃ tat | na mamedam api tu tasyeti dārḍhyato na hi phalaṃ loke itthaṃ sakalavikalpān pratibuddho bhāvanāsamīraṇataḥ | ātmajyotiṣi dīpte juhvaj jyotirmayo bhavati aśnan yad vā tad vā saṃvīto yena kenacic chāntaḥ | yatra kvacana nivāsī vimucyate sarvabhūtātmā hayamedhaśatasahasrāṇy api kurute brahmaghātalakṣāṇi | paramārthavin na puṇyair na ca pāpaiḥ spṛśyate vimalaḥ madaharṣakopamanmathaviṣādabhayalobhamohaparivarjī | niḥstotravaṣaṭkāro jaḍa iva vicared avādamatiḥ madaharṣaprabhṛtir ayaṃ vargaḥ prabhavati vibhedasaṃmohāt | advaitātmavibodhas tena kathaṃ spṛśyatāṃ nāma stutyaṃ vā hotavyaṃ nāsti vyatiriktam asya kiṃcana ca | stotrādinā sa tuṣyen muktas tan nirnamaskṛtivaṣaṭkaḥ
WITHHELD — pending review (COVERAGE, ABSTENTION). English withheld until the gate passes — fail-closed.

param-p09 · verses 74-82 · WITHHELD

ṣaṭtriṃśattattvabhṛtaṃ vigraharacanāgavākṣaparipūrṇam | nijam anyad atha śarīraṃ ghaṭādi vā tasya devagṛham tatra ca paramātmamahābhairavaśivadevatāṃ svaśaktiyutām | ātmāmarśanavimaladravyaiḥ paripūjayann āste bahirantaraparikalpanabhedamahābījanicayam arpayataḥ | tasyātidīptasaṃvijjvalane yatnād vinā bhavati homaḥ dhyānam anastamitaṃ punar eṣa hi bhagavān vicitrarūpāṇi | sṛjati tad eva dhyānaṃ saṃkalpālikhitasatyarūpatvam bhuvanāvalīṃ samastāṃ tattvakramakalpanām athākṣagaṇam | antarbodhe parivartayati ca yat so 'sya japa uditaḥ sarvaṃ samayā dṛṣṭyā yat paśyati yac ca saṃvidaṃ manute | viśvaśmaśānaniratāṃ vigrahakhaṭvāṅgakalpanākalitām viśvarasāsavapūrṇaṃ nijakaragaṃ vedyakha.ṅdakakapālam | rasayati ca yat tad etad vratam asya sudurlabhaṃ ca sulabhaṃ ca iti janmanāśahīnaṃ paramārthamaheśvarākhyam upalabhya | upalabdhṛtāprakāśāt kṛtakṛtyas tiṣṭhati yatheṣṭam vyāpinam abhihitam itthaṃ sarvātmānaṃ vidhūtanānātvam | nirupamaparamānandaṃ yo vetti sa tanmayo bhavati
WITHHELD — pending review (COVERAGE, ABSTENTION). English withheld until the gate passes — fail-closed.

param-p10 · verses 83-91 · WITHHELD

tīrthe śvapacagṛhe vā naṣṭasmṛtir api parityajan deham | jñānasamakālamuktaḥ kaivalyaṃ yāti hataśokaḥ puṇyāya tīrthasevā nirayāya śvapacasadananidhanagatiḥ | puṇyāpuṇyakalaṅkasparśābhāve tu kiṃ tena tuṣakambukasupṛthakkṛtata.ṅdulakaṇatuṣadalāntarakṣepaḥ | ta.ṅdulakaṇasya kurute na punas tadrūpatādātmyam tadvat kañcukapaṭalīpṛthakkṛtā saṃvid atra saṃskārāt | tiṣṭhanty api muktātmā tatsparśavivarjitā bhavati kuśalatamaśilpikalpitavimalībhāvaḥ samudgakopādheḥ | malino 'pi maṇir upādher vicchede svacchaparamārthaḥ evaṃ sadguruśāsanavimalasthiti vedanaṃ tanūpādheḥ | muktam apy upādhyantaraśūnyam ivābhāti śivarūpam śāstrādiprāmāṇyād avicalitaśraddhayāpi tanmayatām | prāptaḥ sa eva pūrvaṃ svargaṃ narakaṃ manuṣyatvam antyaḥ kṣaṇas tu tasmin puṇyāṃ pāpāṃ ca vā sthitiṃ puṣyan | mūḍhānāṃ sahakārībhāvaṃ gacchati gatau tu na sa hetuḥ ye 'pi tadātmatvena viduḥ paśupakṣisarīsṛpādayaḥ svagatim | te 'pi purātanasaṃbodhasaṃskṛtās tāṃ gatiṃ yānti
WITHHELD — pending review (COVERAGE, ABSTENTION). English withheld until the gate passes — fail-closed.

param-p11 · verses 92-100 · WITHHELD

svargamayo nirayamayas tad ayaṃ dehāntarālagaḥ puruṣaḥ | tadbhaṅge svaucityād dehāntarayogam abhyeti evaṃ jñānāvasare svātmā sakṛd asya yādṛg avabhātaḥ | tādṛśa eva tadāsau na dehapāte 'nyathā bhavati karaṇagaṇasaṃpramoṣaḥ smṛtināśaḥ śvāsakalilatā cchedaḥ | marmasu rujāviśeṣāḥ śarīrasaṃskārajo bhogaḥ sa kathaṃ vigrahayoge sati na bhavet tena mohayoge 'pi | maraṇāvasare jñāni na cyavate svātmaparamārthāt paramārthamārgam enaṃ jhaṭiti yadā gurumukhāt samabhyeti | atitīvraśaktipātāt tadaiva nirvighnam eva śivaḥ sarvottīrṇaṃ rūpaṃ sopānapadakrameṇa saṃśrayataḥ | paratattvarūḍhilābhe paryante śivamayībhāvaḥ tasya tu paramārthamayīṃ dhārām agatasya madhyaviśrānteḥ | tatpadalābhotsukacetaso 'pi maraṇaṃ kadācit syāt yogabhraṣṭaḥ śāstre kathito 'sau citrabhogabhuvanapatiḥ | viśrāntisthānavaśād bhūtvā janmāntare śivībhavati paramārthamārgam enaṃ hy abhyasyāprāpya yogam api nāma | suralokabhogabhāgī muditamanā modate suciram
WITHHELD — pending review (COVERAGE, ABSTENTION, CITATION_GROUNDING). English withheld until the gate passes — fail-closed.

param-p12 · verses 101-105 · WITHHELD

viṣayeṣu sārvabhaumaḥ sarvajanaiḥ pūjyate yathā rājā | bhuvaneṣu sarvadaivair yogabhraṣṭas tathā pūjyaḥ mahatā kālena punar mānuṣyaṃ prāpya yogam abhyasya | prāpnoti divyam amṛtam yasmād āvartate na punaḥ tasmāt sanmārge 'smin nirato yaḥ kaścid eti sa śivatvam | iti matvā paramārthe yathā tathāpi prayatanīyam idam abhinavaguptoditasaṃkṣepaṃ dhyāyataḥ paraṃ brahma | acirād eva śivatvaṃ nijahṛdayāveśam abhyeti āryāśatena tad idaṃ saṃkṣiptaṃ śāstrasāram atigūḍham | abhinavaguptena mayā śivacaraṇasmaraṇadīptena
WITHHELD — pending review (ABSTENTION, CITATION_GROUNDING). English withheld until the gate passes — fail-closed.
Sources & corrections: propose a correction →. English derives from R2 batch-t1 drafts (pipeline); corrections welcome here.