स्वातन्त्र्यfreedom · trika library

Section 6

:C6 atha śrītantrāloke
Sources & corrections: edit source →. GRETIL KSTS text, vendored; English READ next via pipe.
:C6 atha śrītantrāloke sthānaprakalpākhyatayā sphuṭastu bāhyo@bhyupāyaḥ pravivicyate@tha // 1b [AbhT_6.1] sthānabhedastridhā proktaḥ prāṇe dehe bahistathā / prāṇaśca pañcadhā dehe dvidhā bāhyāntaratvataḥ // 2 [AbhT_6.2] maṇḍalaṃ sthaṇḍilaṃ pātramakṣasūtraṃ sapustakam / liṅgaṃ tūraṃ paṭaḥ pustaṃ pratimā mūrtireva ca // 3 [AbhT_6.3] ityekādaśadhā bāhyaṃ punastadbahudhā bhavet / tatra prāṇāśrayaṃ tāvadvidhānamupadiśyate // 4 [AbhT_6.4] adhvā samasta evāyaṃ ṣaḍvidho@pyativistṛtaḥ / yo vakṣyate sa ekatra prāṇe tāvatpratiṣṭhitaḥ // 5 [AbhT_6.5] adhvanaḥ kalanaṃ yattatkramākramatayā sthitam / kramākramau hi citraikakalanā bhāvagocare // 6 [AbhT_6.6] kramākramātmā kālaśca paraḥ saṃvidi vartate / kālī nāma parā śaktiḥ saiva devasya gīyate // 7 [AbhT_6.7] saiva saṃvidbahiḥ svātmagarbhībhūtau kramākramau / sphuṭayantī prarohaṇa prāṇavṛttiriti sthitā // 8 [AbhT_6.8] saṃvinmātraṃ hi yacchuddhaṃ prakāśaparamārthakam / tanmeyamātmanaḥ projjhya viviktaṃ bhāsate nabhaḥ // 9 [AbhT_6.9] tadeva śūnyarūpatvaṃ saṃvidaḥ parigīyate / neti neti vimarśena yogināṃ sā parā daśā // 10 [AbhT_6.10] sa eva khātmā meye@sminbhedite svīkriyonmukhaḥ / patansamucchalattvena prāṇaspandormisaṃjñitaḥ // 11 [AbhT_6.11] tenāhuḥ kila saṃvitprākprāṇe pariṇatā tathā / antaḥkaraṇatattvasya vāyurāśrayatāṃ gataḥ // 12 [AbhT_6.12] iyaṃ sā prāṇanāśaktirāntarodyogadohadā / spandaḥ sphurattā viśrāntirjīvo hṛtpratibhā matā // 13 [AbhT_6.13] sā prāṇavṛttiḥ prāṇādyai rūpaiḥ pañcabhirātmasāt / dehaṃ yatkurute saṃvitpūrṇastenaiṣa bhāsate // 14 [AbhT_6.14] prāṇanāvṛttitādātmyasaṃvitkhacitadehajām / ceṣṭāṃ paśyantyato mugdhā nāstyanyaditi manvate // 15 [AbhT_6.15] tāmeva bālamūrkhastrīprāyaveditṛsaṃśritām / matiṃ pramāṇīkurvantaścārvākāstattvadarśinaḥ // 16 [AbhT_6.16] teṣāṃ tathā bhāvanā caddārḍhyameti nirantaram / taddehabhaṅge suptāḥ syurātādṛgvāsanākṣayāt // 17 [AbhT_6.17] tadvāsanākṣaye tveṣāmakṣīṇaṃ vāsanāntaram / buddhaṃ kutaścitsaṃsūte vicitrāṃ phalasampadam // 18 [AbhT_6.18] adārḍhyaśaṅkanātprācyavāsanātādavasthyataḥ / anyakartavyaśaithilyātsaṃbhāvyānuśayatvataḥ // 19 [AbhT_6.19] atadrūḍhānyajanatākartavyaparilopanāt / nāstikyavāsanāmāhuḥ pāpātpāpīyasīmimām // 20 [AbhT_6.20] alamaprastutenātha prakṛtaṃ pravivicyate / yāvānsamasta evāyamadhvā prāṇe pratiṣṭhitaḥ // 21 [AbhT_6.21] dvidhā ca so@dhvā kriyayā mūrtyā ca pravibhajyate / prāṇa eva śikhā śrīmattriśirasyuditā hi sā // 22 [AbhT_6.22] baddhā yāgādikāle tuṃ niṣkalatvācchivātmikā / yato@horātramadhye@syāścaturviṃśatidhā gatiḥ // 23 [AbhT_6.23] prāṇavikṣeparandhrākhyaśataiścitraphalapradā / kṣapā śaśī tathāpāno nāda ekatra tiṣṭhati // 24 [AbhT_6.24] jīvādityo na codgacchettuṭyardhaṃ sāndhyamīdṛśam / ūrdhvavaktro raviścandro@dhomukho vahnirantare // 25 [AbhT_6.25] mādhyāhnikī mokṣadā syādvyomamadhyasthito raviḥ / anastamitasāro hi jantucakraprabodhakaḥ // 26 [AbhT_6.26] binduḥ prāṇo hyahaścaiva ravirekatra tiṣṭhati / mahāsandhyā tṛtīyā tu supraśāntātmikā sthitā // 27 [AbhT_6.27] evaṃ baddhā śikhā yatra tattatphalaniyojikā / ataḥ saṃvidi sarvo@yamadhvā viśramya tiṣṭhati // 28 [AbhT_6.28] amūrtāyāḥ sarvagatvānniṣkriyāyāśca saṃvidaḥ / mūrtikriyābhāsanaṃ yatsa evādhvā maheśituḥ // 29 [AbhT_6.29] adhvā krameṇa yātavye pade saṃprāptikāraṇam / dvaitināṃ bhogyabhāvāttu prabuddhānāṃ yato@dyate // 30 [AbhT_6.30] iha sarvatra śabdānāmanvarthaṃ carcayedyataḥ / uktaṃ śrīmanniśācāre saṃjñātra trividhā matā // 31 [AbhT_6.31] naimittikī prasiddhā ca tathānyā pāribhāṣikī / pūrvatve vā pradhānaṃ syāttatrāntarbhāvayettataḥ // 32 [AbhT_6.32] ato@dhvaśabdasyokteyaṃ niruktirnoditāpi cet / kvacitsvabuddhyā sāpyūhyā kiyallekhyaṃ hi pustake // 33 [AbhT_6.33] tatra kriyābhāsanaṃ yatso@dhvā kālāhva ucyate / varṇamantrapadābhikhyamatrāste@dhvatrayaṃ sphuṭam // 34 [AbhT_6.34] yastu mūrtyavabhāsāṃśaḥ sa deśādhvā nigadyate / kalātattvapurābhikhyamantarbhūtamiha trayam // 35 [AbhT_6.35] trikadvaye@tra pratyekaṃ sthūlaṃ sūkṣmaṃ paraṃ vapuḥ / yato@sti tena sarvo@yamadhvā ṣaḍvidha ucyate // 36 [AbhT_6.36] ṣaḍvidhādadhvanaḥ prācyaṃ yadetattritayaṃ punaḥ / eṣa eva sa kālādhvā prāṇe spaṣṭaṃ pratiṣṭhitaḥ // 37 [AbhT_6.37] tattavamadhyasthitātkālādanyo@yaṃ kāla ucyate / eṣa kālo hi devasya viśvābhāsanakāriṇī // 38 [AbhT_6.38] kriyāśaktiḥ samastānāṃ tattvānāṃ ca paraṃ vapuḥ / etadīśvaratattvaṃ tacchivasya vapurucyate // 39 [AbhT_6.39] udriktābhogakāryātmaviśvaikātmyamidaṃ yataḥ / etadīśvararūpatvaṃ paramātmani yatkila // 40 [AbhT_6.40] tatpramātari māyīye kālatattvaṃ nigadyate / śivādiśuddhavidyāntaṃ yacchivasya svakaṃ vapuḥ // 41 [AbhT_6.41] tadeva puṃso māyādirāgāntaṃ kañcukībhavet / anāśritaṃ yato māyā kalāvidye sadāśivaḥ // 42 [AbhT_6.42] īśvaraḥ kālaniyatī sadvidyā rāga ucyate / anāśritaḥ śūnyamātā buddhimātā sadāśivaḥ // 43 [AbhT_6.43] īśvaraḥ prāṇamātā ca vidyā dehapramātṛtā / anāśrayo hi śūnyatvaṃ jñānameva hi buddhitā // 44 [AbhT_6.44] viśvātmatā ca prāṇatvaṃ dehe vedyaikatānatā / tena prāṇapathe viśvākalaneyaṃ virājate // 45 [AbhT_6.45] yena rūpeṇa tadvacmaḥ sadbhistadavadhīyatām / dvādaśāntāvadhāvasmindehe yadyapi sarvataḥ // 46 [AbhT_6.46] otaprotātmakaḥ prāṇastathāpītthaṃ na susphuṭaḥ / yatno jīvanamātrātmā tatparaśca dvidhā mataḥ // 47 [AbhT_6.47] saṃvedyaścāpyasaṃvedyo dvidhetthaṃ bhidyate punaḥ / sphuṭāsphuṭatvāddvaividhyaṃ pratyekaṃ paribhāvayet // 48 [AbhT_6.48] saṃvedyajīvanābhikhyaprayatnaspandasundaraḥ / prāṇaḥ kandātprabhṛtyeva tathāpyatra na susphuṭaḥ // 49 [AbhT_6.49] kandādhārātprabhṛtyeva vyavasthā tena kathyate / svacchandaśāstre nāḍīnāṃ vāyvādhāratayā sphuṭam // 50 [AbhT_6.50] tatrāpi tu prayatno@sau na saṃvedyatayā sthitaḥ / vedyayatnāttu hṛdayātprāṇacāro vibhajyate // 51 [AbhT_6.51] prabhoḥ śivasya yā śaktirvāmā jyeṣṭhā ca raudrikā / satadanyatamāvātmaprāṇau yatnavidhāyinau // 52 [AbhT_6.52] prabhuśaktiḥ kvacinmukhyā yathāṅgamarudīraṇe / ātmaśaktiḥ kvacitkandasaṃkocaspandane yathā // 53 [AbhT_6.53] prāṇaśaktiḥ kvacitprāṇacāre hārde yathā sphuṭam / trayaṃ dvayaṃ vā mukhyaṃ syādyogināmavadhāninām // 54 [AbhT_6.54] avadhānādadṛṣṭāṃśādbalavattvādatheraṇāt / viparyayo@pi prāṇātmaśaktīnāṃ mukhyatāṃ prati // 55 [AbhT_6.55] vāmā saṃsāriṇāmīśā prabhuśaktirvidhāyinī / jyeṣṭhā tu suprabuddhānāṃ bubhutsūnāṃ ca raudrikā // 56 [AbhT_6.56] vāmā saṃsāravamanā jyeṣṭhā śivamayī yataḥ / drāvayitrī rujāṃ raudrī roddhrī cākhilakarmaṇām // 57 [AbhT_6.57] sṛṣṭyāditattvamajñātvā na mukto nāpi mocayet / uktaṃ ca śrīyogacāre mokṣaḥ sarvaprakāśanāt // 58 [AbhT_6.58] utpattisthitisaṃhārān ye na jānanti yoginaḥ / na muktāste tadajñānabandhanaikādhivāsitāḥ // 59 [AbhT_6.59] sṛṣṭyādayaśca te sarve kālādhīnā na saṃśayaḥ / sa ca prāṇātmakastasmāduccāraḥ kathyate sphuṭaḥ // 60 [AbhT_6.60] hṛdayātprāṇacāraśca nāsikyadvādaśāntataḥ / ṣaṭtriṃśadaṅgulo jantoḥ sarvasya svāṅgulakramāt // 61 [AbhT_6.61] kṣodiṣṭhe vā mahiṣṭhe vā dehe tādṛśa eva hi / vīryamojo balaṃ spandaḥ prāṇacāraḥ samaṃ tataḥ // 62 [AbhT_6.62] ṣaṭtriṃśadaṅgule cāre yadgamāgamayugmakam / nālikātithimāsābdatatsaṅghro@tra sphuṭaṃ sthitaḥ // 63 [AbhT_6.63] tuṭiḥ sapādāṅgulayukprāṇastāḥ ṣoḍaśocchvasan / niḥśvasaṃścātra caṣakaḥ sapañcāṃśe@ṅgule@ṅgule // 64 [AbhT_6.64] śvāsapraśvāsayornālī proktāhorātra ucyate / navāṅgulāmbudhituṭau praharāste@bdhayo dinam // 65 [AbhT_6.65] nirgame@ntarniśenendū tayoḥ saṃdhye tuṭerdale / ketuḥ sūrye vidhau rāhurbhaumādervārabhāginaḥ // 66 [AbhT_6.66] praharadvayamanyeṣāṃ grahāṇāmudayo@ntarā / siddhirdavīyasī mokṣo@bhicāraḥ pāralaukikī // 67 [AbhT_6.67] aihikī dūranaikaṭyātiśayā praharāṣṭake / madhyāhnamadhyaniśayorabhijinmokṣabhogadā // 68 [AbhT_6.68] nakṣatrāṇāṃ tadanyeṣāmudayo madhyataḥ kramāt / nāgā lokeśamūrtīśā gaṇeśā jalatattvataḥ // 69 [AbhT_6.69] pradhānāntaṃ nāyakāśca vidyātattvādhināyakāḥ / sakalādyāśca kaṇṭhyoṣṭhyaparyantā bhairavāstathā // 70 [AbhT_6.70] śaktayaḥ pārameśvaryo vāmaśā vīranāyakāḥ / aṣṭāvaṣṭau ye ya itthaṃ vyāpyavyāpakatājuṣaḥ // 71 [AbhT_6.71] sthūlasūkṣmāḥ kramātteṣāmudayaḥ praharāṣṭake / dine krūrāṇi saumyāni rātrau karmāṇyasaṃśayam // 72 [AbhT_6.72] krūratā saumyatā vābhisandherapi nirūpitā / dinarātrikṣaye muktiḥ sā vyāptidhyānayogataḥ // 73 [AbhT_6.73] te coktāḥ parameśena śrīmadvīrāvalīkule / sitāsitau dīrghahrasvau dharmādharmau dinakṣape // 74 [AbhT_6.74] kṣīyete yadi taddīkṣā vyāptyā dhyānena yogataḥ / ahorātraḥ prāṇacāre kathito māsa ucyate // 75 [AbhT_6.75] dinaṃ kṛṣṇo niśā śuklaḥ pakṣau karmasu pūrvavat / yāḥ ṣoḍaśoktāstithayastāsu ye pūrvapaścime // 76 [AbhT_6.76] tayostu viśramo@rdhe@rdhe tithyaḥ pañcadaśetarāḥ / sapāde dvyaṅgule tithyā ahorātro vibhajyate // 77 [AbhT_6.77] prakāśaviśramavaśāttāveva hi dinakṣape / saṃvitpratikṣaṇaṃ yasmātprakāśānandayoginī // 78 [AbhT_6.78] tau klṛptau yāvati tayā tāvatyeva dinakṣape / yāvatyeva hi saṃvittiruditoditasusphuṭā // 79 [AbhT_6.79] tāvāneva kṣaṇaḥ kalpo nimeṣo vā tadastvapi / yāvānevodayo vittervedyaikagrahatatparaḥ // 80 [AbhT_6.80] tāvadevāstamayanaṃ veditṛsvātmacarvaṇam / vedye ca bahirantarvā dvaye vātha dvayojjhite // 81 [AbhT_6.81] sarvathā tanmayībhūtirdinaṃ vettṛsthatā niśā / veditā vedyaviśrānto vettā tvantarmukhasthitiḥ // 82 [AbhT_6.82] purā vicārayanpaścātsattāmātrasvarūpakaḥ / jāgradveditṛtā svapno vettṛbhāvaḥ purātanaḥ // 83 [AbhT_6.83] paraḥ suptaṃ kṣaye rātridinayosturyamadvayam / kadācidvastuviśrāntisāmyenātmani carvaṇam // 84 [AbhT_6.84] vedyavedakasāmyaṃ tat sā rātridinatulyatā / vedye viśrāntiradhikā dinadairghyāya tatra tu // 85 [AbhT_6.85] nyūnā syātsvātmaviśrāntirviparīte viparyayaḥ / svātmautsukye prabuddhe hi vedyaviśrāntiralpikā // 86 [AbhT_6.86] itthameva divārātrinyūnādhikyakramaṃ vadet / yathā deheṣvahorātranyūnādhikyādi no samam // 87 [AbhT_6.87] tathā pureṣvapītyevaṃ tadviśeṣeṇa noditam / śrītraiyambakasantānavitatāmbarabhāskaraḥ // 88 [AbhT_6.88] dinarātrikramaṃ me śrīśaṃbhuritthamapaprathat / śrīsantānagurustvāha sthānaṃ buddhāprabuddhayoḥ // 89 [AbhT_6.89] hṛda ārabhya yattena rātrindivavibhājanam / tadasatsitapakṣe@ntaḥ praveśollāsabhāgini // 90 [AbhT_6.90] abuddhasthānamevaitaddinatvena kathaṃ bhavet / alaṃ vānena nedaṃ vā mama prāṅmatamatsaraḥ // 91 [AbhT_6.91] heye tu darśite śiṣyāḥ satpathaikāntadarśinaḥ / vyākhyātaḥ kṛṣṇapakṣo ya statra prāṇagataḥ śaśī // 92 [AbhT_6.92] āpyāyanātmanaikaikāṃ kalāṃ pratitithi tyajet / dvādaśāntasamīpe tu yāsau pañcadaśī tuṭiḥ // 93 [AbhT_6.93] sāmāvasyātra sa kṣīṇaścandraḥ prāṇārkamāviśet / uktaṃ śrīkāmikāyāṃ ca nordhve@dhaḥ prakṛtiḥ parā / ardhārdhe kramate māyā dvikhaṇḍā śivarūpiṇī // 94 [AbhT_6.94] candrasūryātmanā dehaṃ pūrayetpravilāpayet / amṛtaṃ candrarūpeṇa dvidhā ṣoḍaśadhā punaḥ // 95 [AbhT_6.95] pivanti ca surāḥ sarve daśapañca parāḥ kalāḥ / amā śeṣaguhāntaḥsthāmāvāsyā viśvatarpiṇī // 96 [AbhT_6.96] evaṃ kalāḥ pañcadaśa kṣīyante śaśinaḥ kramāt / āpyāyinyamṛtābrūpatādātmyātṣoḍaśī na tu // 97 [AbhT_6.97] tatra pañcadaśī yāsau tuṭiḥ prakṣīṇacandramāḥ / tadūrdhvagaṃ yattuṭyardhaṃ pakṣasaṃdhiḥ sa kīrtitaḥ // 98 [AbhT_6.98] tasmādviśramatuṭyardhādāmāvasyaṃ purādalam / paraṃ prātipadaṃ cārdhamiti saṃdhiḥ sa kalpyate // 99 [AbhT_6.99] tatra prātipade tasmiṃstuṭyardhārdhe purādalam / āmāvasyaṃ tithicchedātkuryātsūryagrahaṃ viśat // 100 [AbhT_6.100] tatrārkamaṇḍale līnaḥ śaśī sravati yanmadhu / taptatvāttatpibedindusahabhūḥ siṃhikāsutaḥ // 101 [AbhT_6.101] arkaḥ pramāṇaṃ somastu meyaṃ jñānakriyātmakau / rāhurmāyāpramātā syāttadācchādanakovidaḥ // 102 [AbhT_6.102] tata eva tamorūpo vilāpayitumakṣamaḥ / tatsaṃghaṭṭādvayollāso mukhyo mātā vilāpakaḥ // 103 [AbhT_6.103] arkendurāhusaṃghaṭṭāt pramāṇaṃ vedyavedakau / advayena tatastena puṇya eṣa mahāgrahaḥ // 104 [AbhT_6.104] amāvasyāṃ vināpyeṣa saṃghaṭṭaścenmahāgrahaḥ / yathārke meṣage rāhāvaśvinīsthe@śvinīdine // 105 [AbhT_6.105] āmāvāsyaṃ yadā tvardhaṃ līnaṃ prātipade dale / pratipacca viśuddhā syāttanmokṣo dūrage vidhau // 106 [AbhT_6.106] grāsamokṣāntare snānadhyānahomajapādikam / laukikālaukikaṃ bhūyaḥphalaṃ syātpāralaukikam // 107 [AbhT_6.107] grāsyagrāsakatākṣobhaprakṣaye kṣaṇamāviśan / mokṣabhāgdhyānapūjādi kurvaṃścandrārkayorgrahe // 108 [AbhT_6.108] tithiccheda ṛṇaṃ kāso vṛddhirniḥśvasanaṃ dhanam / ayatnajaṃ yatnajaṃ tu recanādatha rodhanāt // 109 [AbhT_6.109] evaṃ prāṇe viśati citsūrya induṃ sudhāmayam / ekaikadhyena bodhāṃśu kalayā paripūrayet // 110 [AbhT_6.110] kramasaṃpūraṇāśāliśaśāṅkāmṛtasundarāḥ / tuṭyaḥ pañcadaśaitāḥ syustithayaḥ sitapakṣagāḥ // 111 [AbhT_6.111] antyāyāṃ pūrṇamastuṭyāṃ pūrvavatpakṣasandhitā / indugrahaśca pratipatsandhau pūrvapraveśataḥ // 112 [AbhT_6.112] aihikaṃ grahaṇe cātra sādhakānāṃ mahāphalam / prāgvadanyadayaṃ māsaḥ prāṇacāre@bda ucyate // 113 [AbhT_6.113] ṣaṭsu ṣaṭsvaṅguleṣvarko hṛdayānmakarādiṣu / tiṣṭhanmāghāḍhikaṃ ṣaṭkaṃ kuryāttaccottarāyaṇam // 114 [AbhT_6.114] saṃkrāntitritaye vṛtte bhukte cāṣṭādaśāṅgule / meṣaṃ prāpte ravau puṇyaṃ viṣuvatpāralaukikam // 115 [AbhT_6.115] praveśe tu tulāsthe@rke tadeva viṣuvadbhavet / iha siddhipradaṃ caitaddakṣiṇāyanagaṃ tataḥ // 116 [AbhT_6.116] garbhatā prodbubhūṣiṣyadbhāvaścāthodbubhūṣutā / udbhaviṣyattvamudbhūtiprārambho@pyudbhavasthitiḥ // 117 [AbhT_6.117] janma sattā pariṇatirvṛddhirhrāsaḥ kṣayaḥ kramāt / makarādīni tenātra kriyā sūte sadṛkphalam // 118 [AbhT_6.118] āmutrike jhaṣaḥ kumbho mantrādeḥ pūrvasevane / catuṣkaṃ kila mīnādyamantikaṃ cottarottaram // 119 [AbhT_6.119] praveśe khalu tatraiva śāntipuṣṭyādisundaram / karma syādaihikaṃ tacca dūradūraphalaṃ kramāt // 120 [AbhT_6.120] nirgame dinavṛddhiḥ syādviparīte viparyayaḥ / varṣe@smiṃstithayaḥ pañca pratyaṅgulamiti kramaḥ // 121 [AbhT_6.121] tatrāpyahorātravidhiriti sarvaṃ hi pūrvavat / prāṇīye varṣa etasminkārtikādiṣu dakṣataḥ // 122 [AbhT_6.122] pitāmahāntaṃ rudrāḥ syurdvādaśāgre@tra bhāvinaḥ / prāṇe varṣodayaḥ prokto dvādaśābdodayo@dhunā // 123 [AbhT_6.123] kharasāstithya ekasminnekasminnaṅgule kramāt / dvādaśābdodaye te ca caitrādyā dvādaśoditāḥ // 124 [AbhT_6.124] caitre mantroditiḥ so@pi tālunyukto@dhunā punaḥ / hṛdi caitroditistena tatra mantrodayo@pi hi // 125 [AbhT_6.125] pratyaṅgulaṃ tithīnāṃ tu triśate parikalpite / sapañcāṃśāṅgule@bdaḥ syātprāṇe ṣaṣṭyabdatā punaḥ // 126 [AbhT_6.126] śatāni ṣaṭ sahasrāṇi caikaviṃśatirityayam / vibhāgaḥ prāṇagaḥ ṣaṣṭivarṣāhorātra ucyate // 127 [AbhT_6.127] praharāharniśāmāsaṛtvabdaraviṣaṣṭigaḥ / yaśchedastatra yaḥ sandhiḥ sa puṇyo dhyānapūjane // 128 [AbhT_6.128] iti prāṇodaye yo@yaṃ kālaḥ śaktyekavigrahaḥ / viśvātmāntaḥsthitastasya bāhye rūpaṃ nirūpyate // 129 [AbhT_6.129] ṣaṭ prāṇāścaṣakasteṣāṃ ṣaṣṭirnālī ca tāstathā / tithistattriṃśatā māsaste dvādaśa tu vatsaraḥ // 130 [AbhT_6.130] abdaṃ pitryastvahorātra udagdakṣiṇato@yanāt / pitṝṇāṃ yatsvamānena varṣaṃ taddivyamucyate // 131 [AbhT_6.131] ṣaṣṭyadhikaṃ ca triśataṃ varṣāṇāmatra mānuṣam / tacca dvādaśabhirhatvā māsasaṃkhyātra labhyate // 132 [AbhT_6.132] tāṃ punastriṃśatā hatvāhorātrakalpanā vadet / hatvā tāṃ caikaviṃśatyā sahasraiḥ ṣaṭśatena ca // 133 [AbhT_6.133] prāṇasaṃkhyāṃ vadettatra ṣaṣṭyādyabdodayaṃ punaḥ / uktaṃ ca gurubhiḥ śrīmadrauravādisvavṛttiṣu // 134 [AbhT_6.134] devānāṃ yadahorātraṃ mānuṣāṇāṃ sa hāyanaḥ / śatatrayeṇa ṣaṣṭyā ca nṝṇāṃ vibudhavatsaraḥ // 135 [AbhT_6.135] śrīmatsvacchandaśāstre ca tadeva matamīkṣyate / pitṝṇāṃ tadahorātramityupakramya pṛṣṭhataḥ // 136 [AbhT_6.136] evaṃ daivastvahorātra iti hyaikyopasaṃhṛtiḥ / tena ye guravaḥ śrīmatsvacchandoktidvayāditaḥ // 137 [AbhT_6.137] pitryaṃ varṣaṃ divyadinamūcurbhrāntā hi te mudhā / divyārkābdasahasrāṇi yugeṣu caturāditaḥ // 138 [AbhT_6.138] ekaikahānyā tāvadbhiḥ śataisteṣvaṣṭa saṃdhayaḥ / caturyugaikasaptatyā manvantaste caturdaśa // 139 [AbhT_6.139] brahmaṇo@hastatra cendrāḥ kramādyānti caturdaśa / brahmāho@nte kālavahnerjvālā yojanalakṣiṇī // 140 [AbhT_6.140] dagdhvā lokatrayaṃ dhūmāttvanyatprasvāpayettrayam / nirayebhyaḥ purā kālavahnervyaktiryatastataḥ // 141 [AbhT_6.141] vibhuradhaḥsthito@pīśa iti śrīrauravaṃ matam / brahmaniḥśvāsanirdhūte bhasmani svedavāriṇā // 142 [AbhT_6.142] tadīyenāplutaṃ viśvaṃ tiṣṭhettāvanniśāgame / tasminniśāvadhau sarve pudgalāḥ sūkṣmadehagāḥ // 143 [AbhT_6.143] agnivegeritā loke jane syurlayakevalāḥ / kūṣmāṇḍahāṭakādyāstu krīḍanti mahadālaye // 144 [AbhT_6.144] niśākṣaye punaḥ sṛṣṭiṃ kurute tāmasāditaḥ / svakavarṣaśatānte@sya kṣayastadvaiṣṇavaṃ dinam // 145 [AbhT_6.145] rātriśca tāvatītyevaṃ viṣṇurudraśatābhidhāḥ / kramātsvasvaśatānteṣu naśyantyatrāṇḍalopataḥ // 146 [AbhT_6.146] abādyavyaktatattvānteṣvitthaṃ varṣaśataṃ kramāt / dinarātrivibhāgaḥ syāt svasvāyuḥśatamānataḥ // 147 [AbhT_6.147] brahmaṇaḥ pralayollāsasahasraistu rasāgnibhiḥ / avyaktastheṣu rudreṣu dinaṃ rātriśca tāvatī // 148 [AbhT_6.148] tadā śrīkaṇṭha eva syātsākṣātsaṃhārakṛtprabhuḥ / sarve rudrāstathā mūle māyāgarbhādhikāriṇaḥ // 149 [AbhT_6.149] avyaktākhye hyāviriñcācchrīkaṇṭhena sahāsate / nivṛttādhaḥsthakarmā hi brahmā tatrādhare dhiyaḥ // 150 [AbhT_6.150] na bhoktā jño@dhikāre tu vṛtta eva śivībhavet / sa eṣo@vāntaralayastatkṣaye sṛṣṭirucyate // 151 [AbhT_6.151] sāṃkhyavedādisaṃsiddhāñchrīkaṇṭhastadaharmukhe / sṛjatyeva punastena na samyaṅmuktirīdṛśī // 152 [AbhT_6.152] pradhāne yadahorātraṃ tajjaṃ varṣaśataṃ vibhoḥ / śrīkaṇṭhasyāyuretacca dinaṃ kañcukavāsinām // 153 [AbhT_6.153] tatkramānniyatiḥ kālo rāgo vidyā kaletyamī / yāntyanyonyaṃ layaṃ teṣāmāyurgāhanikaṃ dinam // 154 [AbhT_6.154] taddinaprakṣaye viśvaṃ māyāyāṃ pravilīyate / kṣīṇāyāṃ niśi tāvatyāṃ gahaneśaḥ sṛjetpunaḥ // 155 [AbhT_6.155] evamavyaktakālaṃ tu parārdhairdaśabhirjahi / māyāhastāvatī rātrirbhavetpralaya eṣa saḥ // 156 [AbhT_6.156] māyākālaṃ parārdhānāṃ guṇayitvā śatena tu / aiśvaro divaso nādaḥ prāṇātmātra sṛjejjagat // 157 [AbhT_6.157] tāvatī caiśvarī rātriryatra prāṇaḥ praśāmyati / prāṇagarbhasthamapyatra viśvaṃ sauṣumnavartmanā // 158 [AbhT_6.158] prāṇe brahmavile śānte saṃvidyāpyavaśiṣyate / aṃśāṃśikāto@pyetasyāḥ sūkṣmasūkṣmataro layaḥ // 159 [AbhT_6.159] guṇayitvaiśvaraṃ kālaṃ parārdhānāṃ śatena tu / sādāśivaṃ dinaṃ rātrirmahāpralaya eva ca // 160 [AbhT_6.160] sadāśivaḥ svakālānte bindvardhendunirodhikāḥ / ākramya nāde līyeta gṛhītvā sacarācaram // 161 [AbhT_6.161] nādo nādāntavṛttyā tu bhittvā brahmabilaṃ haṭhāt / śaktitattve layaṃ yāti nijakālaparikṣaye // 162 [AbhT_6.162] etāvacchaktitattve tu vijñeyaṃ khalvaharniśam / śaktiḥ svakālavilaye vyāpinyāṃ līyate punaḥ // 163 [AbhT_6.163] vyāpinyā taddivārātraṃ līyate sāpyanāśrite / parārdhakoṭyā hatvāpi śaktikālamanāśrite // 164 [AbhT_6.164] dinaṃ rātriśca tatkāle parārdhaguṇite@pi ca / so@pi yāti layaṃ sāmyasaṃjñe sāmanase pade // 165 [AbhT_6.165] sa kālaḥ sāmyasaṃjñaḥ syānnityo@kalyaḥ kalātmakaḥ / yattatsāmanasaṃ rūpaṃ tatsāmyaṃ brahma viśvagam // 166 [AbhT_6.166] ataḥ sāmanasātkālānnimeṣonmeṣamātrataḥ / tuṭyādikaṃ parārdhāntaṃ sūte saivātra niṣṭhitam // 167 [AbhT_6.167] daśaśatasahasramayutaṃ lakṣaniyutakoṭi sārbudaṃ vṛndam / kharvanikharve śaṃkhābjajaladhimadhyāntamatha parārdhaṃ ca // 168 [AbhT_6.168] ityekasmātprabhṛti hi daśadhā daśadhā krameṇa kalayitvā / ekādiparārdhānteṣvaṣṭādaśasu sthitiṃ brūyāt // 169 [AbhT_6.169] catvāra ete pralayā mukhyāḥ sargāśca tatkalāḥ / bhūmūlanaiśaśaktisthāstadevāṇḍacatuṣṭayam // 170 [AbhT_6.170] kālāgnirbhuvi saṃhartā māyānte kālatattvarāṭ / śrīkaṇṭho mūla ekatra sṛṣṭisaṃhārakārakaḥ // 171 [AbhT_6.171] tallayo vāntarastasmādekaḥ sṛṣṭilayeśitā / śrīmānaghoraḥ śaktyante saṃhartā sṛṣṭikṛcca saḥ // 172 [AbhT_6.172] tatsṛṣṭau sṛṣṭisaṃhārā niḥsaṃkhyā jagatāṃ yataḥ / antarbhūtāstataḥ śāktī mahāsṛṣṭirudāhṛtā // 173 [AbhT_6.173] laye brahmā harī rudraśatānyaṣṭakapañcakam / ityanyonyaṃ kramādyānti layaṃ māyāntake@dhvani // 174 [AbhT_6.174] māyātattvalaye tvete prayānti paramaṃ padam / māyordhve ye sitādhvasthāsteṣāṃ paraśive layaḥ // 175 [AbhT_6.175] tatrāpyaupādhikādbhedāllaye bhedaṃ pare viduḥ / evaṃ tāttveśvare varge līne sṛṣṭau punaḥ pare // 176 [AbhT_6.176] tatsādhakāḥ śiveṣṭā vā tatsthānamadhiśerate / brāhmī nāma parasyaiva śaktistāṃ yatra pātayet // 177 [AbhT_6.177] sa brahmā viṣṇurudrādyā vaiṣṇavyāderataḥ kramāt / śaktimantaṃ vihāyānyaṃ śaktiḥ kiṃ yāti nedṛśam // 178 [AbhT_6.178] chāditaprathitāśeṣa śaktirekaḥ śivastathā / evaṃ visṛṣṭipralayāḥ prāṇa ekatra niṣṭhitāḥ // 179 [AbhT_6.179] so@pi saṃvidi saṃvicca cinmātre jñeyavarjite / cinmātrameva devī ca sā parā parameśvarī // 180 [AbhT_6.180] aṣṭātriṃśaṃ ca tattattvaṃ hṛdayaṃ tatparāparam / tena saṃvittvamevaitatspandamānaṃ svabhāvataḥ // 181 [AbhT_6.181] layodayā iti prāṇe ṣaṣṭyabdodayakīrtanam / icchāmātrapratiṣṭheyaṃ kriyāvaicitryacarcanā // 182 [AbhT_6.182] kālaśaktistato bāhye naitasyā niyataṃ vapuḥ / svapnasvapne tathā svapne supte saṃkalpagocare // 183 [AbhT_6.183] samādhau viśvasaṃhārasṛṣṭikramavivecane / mito@pi kila kālāṃśo vitatatvena bhāsate // 184 [AbhT_6.184] pramātrabhede bhede@tha citro vitatimāpyasau / evaṃ prāṇe yathā kālaḥ kriyāvaicitryaśaktijaḥ // 185 [AbhT_6.185] tathāpāne@pi hṛdayānmūlapīṭhavisarpiṇi / mūlābhidhamahāpīṭhasaṅkocapravikāsayoḥ // 186 [AbhT_6.186] brahmādyanāśritāntānāṃ cinute sṛṣṭisaṃhṛtī / śaśvadyadyapyapāno@ya mitthaṃ vahati kiṃtvasau // 187 [AbhT_6.187] avedyayatno yatnena yogibhiḥ samupāsyate / hṛtkandānandasaṃkocavikāsadvādaśāntagāḥ // 188 [AbhT_6.188] brahmādayo@nāśritāntāḥ sevyante@tra suyogibhiḥ / ete ca parameśānaśaktitvādviśvavartinaḥ // 189 [AbhT_6.189] dehamapyaśnuvānāstatkāraṇānīti kāmike / bālyayauvanavṛddhatvanidhaneṣu punarbhave // 190 [AbhT_6.190] muktau ca dehe brahmādyāḥ ṣaḍadhiṣṭhānakāriṇaḥ / tasyānte tu parā devī yatra yukto na jāyate // 191 [AbhT_6.191] anena jñātamātreṇa dīkṣānugrahakṛdbhavet / samastakāraṇollāsapade suvidite yataḥ // 192 [AbhT_6.192] akāraṇaṃ śivaṃ vindedyattadviśvasya kāraṇam / adhovaktraṃ tvidaṃ dvaitakalaṅkaikāntaśātanam // 193 [AbhT_6.193] kṣīyate tadupāsāyāṃ yenordhvādharaḍambaraḥ / atrāpānodaye prāgvatṣaṣṭyabdodayayojanām // 194 [AbhT_6.194] yāvatkurvīta tuṭyāderyuktāṅgulavibhāgataḥ / evaṃ samāne@pi vidhiḥ sa hi hārdīṣu nāḍiṣu // 195 [AbhT_6.195] saṃcaransarvatodikkaṃ daśadhaiva vibhāvyate / daśa mukhyā mahānāḍīḥ pūrayanneṣa tadgatāḥ // 196 [AbhT_6.196] nāḍyantaraśritā nāḍīḥ krāmandehe samasthitiḥ / aṣṭāsu digdaleṣveṣa krāmaṃstaddikpateḥ kramāt // 197 [AbhT_6.197] ceṣṭitānyanukurvāṇo raudraḥ saumyaśca bhāsate / sa eva nāḍītritaye vāmadakṣiṇamadhyage // 198 [AbhT_6.198] indvarkāgnimaye mukhye caraṃstiṣṭhatyaharniśam / sārdhanālīdvayaṃ prāṇaśatāni nava yatsthitam // 199 [AbhT_6.199] tāvadvahannahorātraṃ caturviṃśatidhā caret / viṣuvadvāsare prātaḥ sāṃśāṃ nālīṃ sa madhyagaḥ // 200 [AbhT_6.200] vāmetarodaksavyānyairyāvatsaṃkrāntipañcakam / evaṃ kṣīṇāsu pādonacaturdaśasu nāliṣu // 201 [AbhT_6.201] madhyāhne dakṣaviṣuvannavaprāṇaśatīṃ vahet / dakṣodaganyodagdakṣaiḥ punaḥ saṃkrāntipañcakam // 202 [AbhT_6.202] navāsuśatamekaikaṃ tato viṣuvaduttaram / pañcake pañcake@tīte saṃkrānterviṣuvadbahiḥ // 203 [AbhT_6.203] yadvattathāntaḥ saṅkrāntirnavaprāṇaśatāni sā / evaṃ rātrāvapītyevaṃ viṣuvaddivasātsamāt // 204 [AbhT_6.204] ārabhyāharniśāvṛddhihrāsasaṅkrāntigo@pyasau / rātryantadinapūrvāṃśau madhyāhno divasakṣayaḥ // 205 [AbhT_6.205] sa śarvaryudayo madhyamudakto viṣutedṛśī / vyāptau viṣeryato vṛttiḥ sāmyaṃ ca vyāptirucyate // 206 [AbhT_6.206] tadarhati ca yaḥ kālo viṣuvattadihoditaḥ / viṣuvatprabhṛti hrāsavṛddhī ye dinarātrige // 207 [AbhT_6.207] tatkrameṇaiva saṃkrāntihrāsavṛddhī divāniśoḥ / itthaṃ samānamaruto varṣadvayavikalpanam // 208 [AbhT_6.208] cāra ekatra nahyatra śvāsapraśvāsacarcanam / samāne@pi tuṭeḥ pūrvaṃ yāvatṣaṣṭyabdagocaram // 209 [AbhT_6.209] kālasaṃkhyā susūkṣmaikacāragā gaṇyate budhaiḥ / saṃdhyāpūrvāhṇamadhyāhnamadhyarātrādi yatkila // 210 [AbhT_6.210] antaḥsaṃkrāntigaṃ grāhyaṃ tanmukhyaṃ tatphaloditeḥ / uktaḥ samānagaḥ kāla udāne tu nirūpyate // 211 [AbhT_6.211] prāṇavyāptau yaduktaṃ tadudāne@pyatra kevalam / nāsāśaktyantayoḥ sthāne brahmarandhrordhvadhāmanī // 212 [AbhT_6.212] tenodāne@tra hṛdayānmūrdhanyadvādaśāntagam / tuṭyādiṣaṣṭivarṣāntaṃ viśvaṃ kālaṃ vicārayet // 213 [AbhT_6.213] vyāne tu viśvātmamaye vyāpake kramavarjite / sūkṣmasūkṣmocchaladrūpamātraḥ kālo vyavasthitaḥ // 214 [AbhT_6.214] sṛṣṭiḥ pravilayaḥ sthemā saṃhāro@nugraho yataḥ / kramātprāṇādike kāle taṃ taṃ tatrāśrayettataḥ // 215 [AbhT_6.215] prāṇacāre@tra yo varṇapadamantrodayaḥ sthitaḥ / yatnajo@yatnajaḥ sūkṣmaḥ paraḥ sthūlaḥ sa kathyate // 216 [AbhT_6.216] eko nādātmako varṇaḥ sarvavarṇāvibhāgavān / so@nastamitarūpatvādanāhata ihoditaḥ // 217 [AbhT_6.217] sa tu bhairavasadbhāvo mātṛsadbhāva eṣa saḥ / parā saikākṣarā devī yatra līnaṃ carācaram // 218 [AbhT_6.218] hrasvārṇatrayamekaikaṃ ravyaṅgulamathetarat / praveśa iti ṣaḍvarṇāḥ sūryendupathagāḥ kramāt // 219 [AbhT_6.219] ikārokārayorādisandhau saṃdhyakṣaradvayam / e+o iti praveśe tu ai+au iti dvayaṃ viduḥ // 220 [AbhT_6.220] ṣaṇṭhārṇāni praveśe tu dvādaśāntalalāṭayoḥ / gale hṛdi ca bindvarṇavisargau paritaḥsthitau // 221 [AbhT_6.221] kādipañcakamādyasya varṇasyāntaḥ sadoditam / evaṃ sasthānavarṇānāmantaḥ sā sārṇasantatiḥ // 222 [AbhT_6.222] hṛdyeṣa prāṇarūpastu sakāro jīvanātmakaḥ / binduḥ prakāśo hārṇaśca pūraṇātmatayā sthitaḥ // 223 [AbhT_6.223] uktaḥ paro@yamudayo varṇānāṃ sūkṣma ucyate / praveśe ṣoḍaśaunmukhye ravayaḥ ṣaṇṭhavarjitāḥ // 224 [AbhT_6.224] tadevendvarkamatrānye varṇāḥ sūkṣmodayastvayam / kālo@rdhamātraḥ kādīnāṃ trayastriṃśata ucyate // 225 [AbhT_6.225] mātrā hrasvāḥ pañca dīrghāṣṭakaṃ dvistriḥ plutaṃ tu lṝ / ekāśītimimāmardhamātrāṇāmāha no guruḥ // 226 [AbhT_6.226] yadvaśādbhagavānekāśītikaṃ mantramabhyadhāt / ekāśītipadā devī śaktiḥ proktā śivātmikā // 227 [AbhT_6.227] śrīmātaṅge tathā dharmasaṃghātātmā śivo yataḥ / tathā tathā parāmarśaśakticakreśvaraḥ prabhuḥ // 228 [AbhT_6.228] sthūlaikāśītipadajaparāmarśairvibhāvyate / tata eva parāmarśo yāvatyekaḥ samāpyate // 229 [AbhT_6.229] tāvattatpadamuktaṃ no suptiṅniyamayāntritam / ekāśītipadodāravimarśaktamabṛṃhitaḥ // 230 [AbhT_6.230] sthūlopāyaḥ paropāyastveṣa mātrākṛto layaḥ / ardhamātrā nava nava syuścaturṣu caturṣu yat // 231 [AbhT_6.231] aṅguleṣviti ṣaṭtriṃśatyekāśītipadodayaḥ / aṅgule navabhāgena vibhakte navamāśakāḥ // 232 [AbhT_6.232] vedā mātrārdhamanyattu dvicatuḥṣaṅguṇaṃ trayam / evamaṅgularandhrāṃśacatuṣkadvayagaṃ laghu // 233 [AbhT_6.233] dīrghaṃ plutaṃ kramāddvitriguṇamardhaṃ tato@pi hal / kṣakārastryardhamātrātmā mātrikaḥ satathāntarā // 234 [AbhT_6.234] viśrāntāvardhamātrāsya tasmiṃstu kalite sati / aṅgulārdhe@dribhāgena tvardhamātrā purā punaḥ // 235 [AbhT_6.235] kṣakāraḥ sarvasaṃyogagrahaṇātmā tu sarvagaḥ / sarvavarṇodayādyantasandhiṣūdayabhāgvibhuḥ // 236 [AbhT_6.236] itthaṃ ṣaṭtriṃśake cāre varṇānāmudayaḥ phale / krūre saumye vilomena hādi yāvadapaścimam // 237 [AbhT_6.237] hṛdyakāro dvādaśānte hakārastadidaṃ viduḥ / ahamātmakamadvaitaṃ yaḥ prakāśātmaviśramaḥ // 238 [AbhT_6.238] śivaśaktyavibhāgena mātraikāśītikā tviyam / dvāsaptatāvaṅguleṣu dviguṇatvena saṃsaret // 239 [AbhT_6.239] uktaḥ sūkṣmodayastraidhaṃ dvidhoktastu parodayaḥ / atha sthūlodayo@rṇānāṃ bhaṇyate guruṇoditaḥ // 240 [AbhT_6.240] ekaikamardhapraharaṃ dine vargāṣṭakodayaḥ / rātrau ca hrāsavṛddhyatra kecidāhurna ke@pi tu // 241 [AbhT_6.241] eṣa vargodayo rātrau divā cāpyardhayāmagaḥ / prāṇatrayodaśaśatī pañcāśadadhikā ca sā // 242 [AbhT_6.242] adhyardhā kila saṃkrāntirvarge varge divāniśoḥ / tadaikye tūdayaścāraśatānāṃ saptaviṃśatiḥ // 243 [AbhT_6.243] nava vargāṃstu ye prāhusteṣāṃ prāṇaśatī svīn[viḥ] / satribhāgaiva saṃkrāntirvarge pratyekamucyate // 244 [AbhT_6.244] aharniśaṃ tadaikye tu śatānāṃ śruticakṣuṣī / sthūlo vargodayaḥ so@yamathārṇodaya ucyate // 245 [AbhT_6.245] ekaikavarṇe prāṇānāṃ dviśataṃ ṣoḍaśādhikam / bahiścaṣakaṣaṭtriṃśaddina itthaṃ tathāniśi // 246 [AbhT_6.246] śatamaṣṭottaraṃ tatra raudraṃ śāktamathottaram / yāmalasthitiyoge tu rudraśaktyavibhāgitā // 247 [AbhT_6.247] dinarātryavibhāge tu dṛgvahnyabdhyasucāraṇāḥ / sapañcamāṃśā nāḍī ca bahirvarṇodayaḥ smṛtaḥ // 248 [AbhT_6.248] iti pañcāśikā seyaṃ varṇānāṃ paricarcitā / ekonāṃ ye tu tāmāhustanmataṃ saṃpracakṣmahe // 249 [AbhT_6.249] vedāścārāḥ pañcamāṃśanyūnaṃ cārārdhamekaśaḥ / varṇe@dhikaṃ taddviguṇamavibhāge divāniśoḥ // 250 [AbhT_6.250] sthūlo varṇodayaḥ so@yaṃ purā sūkṣmo nigadyate // 251 [AbhT_6.251] iti kālatattvamuditaṃ śāstramukhāgamanijānubhavasiddham // 252a [AbhT_6.252]
Sources & corrections: edit source →. GRETIL KSTS text, vendored; English READ next via pipe.