Section 6
:C6 atha śrītantrāloke
Sources & corrections: edit source →. GRETIL KSTS text, vendored; English READ next via pipe.
:C6 atha śrītantrāloke
sthānaprakalpākhyatayā sphuṭastu bāhyo@bhyupāyaḥ pravivicyate@tha // 1b [AbhT_6.1]
sthānabhedastridhā proktaḥ prāṇe dehe bahistathā /
prāṇaśca pañcadhā dehe dvidhā bāhyāntaratvataḥ // 2 [AbhT_6.2]
maṇḍalaṃ sthaṇḍilaṃ pātramakṣasūtraṃ sapustakam /
liṅgaṃ tūraṃ paṭaḥ pustaṃ pratimā mūrtireva ca // 3 [AbhT_6.3]
ityekādaśadhā bāhyaṃ punastadbahudhā bhavet /
tatra prāṇāśrayaṃ tāvadvidhānamupadiśyate // 4 [AbhT_6.4]
adhvā samasta evāyaṃ ṣaḍvidho@pyativistṛtaḥ /
yo vakṣyate sa ekatra prāṇe tāvatpratiṣṭhitaḥ // 5 [AbhT_6.5]
adhvanaḥ kalanaṃ yattatkramākramatayā sthitam /
kramākramau hi citraikakalanā bhāvagocare // 6 [AbhT_6.6]
kramākramātmā kālaśca paraḥ saṃvidi vartate /
kālī nāma parā śaktiḥ saiva devasya gīyate // 7 [AbhT_6.7]
saiva saṃvidbahiḥ svātmagarbhībhūtau kramākramau /
sphuṭayantī prarohaṇa prāṇavṛttiriti sthitā // 8 [AbhT_6.8]
saṃvinmātraṃ hi yacchuddhaṃ prakāśaparamārthakam /
tanmeyamātmanaḥ projjhya viviktaṃ bhāsate nabhaḥ // 9 [AbhT_6.9]
tadeva śūnyarūpatvaṃ saṃvidaḥ parigīyate /
neti neti vimarśena yogināṃ sā parā daśā // 10 [AbhT_6.10]
sa eva khātmā meye@sminbhedite svīkriyonmukhaḥ /
patansamucchalattvena prāṇaspandormisaṃjñitaḥ // 11 [AbhT_6.11]
tenāhuḥ kila saṃvitprākprāṇe pariṇatā tathā /
antaḥkaraṇatattvasya vāyurāśrayatāṃ gataḥ // 12 [AbhT_6.12]
iyaṃ sā prāṇanāśaktirāntarodyogadohadā /
spandaḥ sphurattā viśrāntirjīvo hṛtpratibhā matā // 13 [AbhT_6.13]
sā prāṇavṛttiḥ prāṇādyai rūpaiḥ pañcabhirātmasāt /
dehaṃ yatkurute saṃvitpūrṇastenaiṣa bhāsate // 14 [AbhT_6.14]
prāṇanāvṛttitādātmyasaṃvitkhacitadehajām /
ceṣṭāṃ paśyantyato mugdhā nāstyanyaditi manvate // 15 [AbhT_6.15]
tāmeva bālamūrkhastrīprāyaveditṛsaṃśritām /
matiṃ pramāṇīkurvantaścārvākāstattvadarśinaḥ // 16 [AbhT_6.16]
teṣāṃ tathā bhāvanā caddārḍhyameti nirantaram /
taddehabhaṅge suptāḥ syurātādṛgvāsanākṣayāt // 17 [AbhT_6.17]
tadvāsanākṣaye tveṣāmakṣīṇaṃ vāsanāntaram /
buddhaṃ kutaścitsaṃsūte vicitrāṃ phalasampadam // 18 [AbhT_6.18]
adārḍhyaśaṅkanātprācyavāsanātādavasthyataḥ /
anyakartavyaśaithilyātsaṃbhāvyānuśayatvataḥ // 19 [AbhT_6.19]
atadrūḍhānyajanatākartavyaparilopanāt /
nāstikyavāsanāmāhuḥ pāpātpāpīyasīmimām // 20 [AbhT_6.20]
alamaprastutenātha prakṛtaṃ pravivicyate /
yāvānsamasta evāyamadhvā prāṇe pratiṣṭhitaḥ // 21 [AbhT_6.21]
dvidhā ca so@dhvā kriyayā mūrtyā ca pravibhajyate /
prāṇa eva śikhā śrīmattriśirasyuditā hi sā // 22 [AbhT_6.22]
baddhā yāgādikāle tuṃ niṣkalatvācchivātmikā /
yato@horātramadhye@syāścaturviṃśatidhā gatiḥ // 23 [AbhT_6.23]
prāṇavikṣeparandhrākhyaśataiścitraphalapradā /
kṣapā śaśī tathāpāno nāda ekatra tiṣṭhati // 24 [AbhT_6.24]
jīvādityo na codgacchettuṭyardhaṃ sāndhyamīdṛśam /
ūrdhvavaktro raviścandro@dhomukho vahnirantare // 25 [AbhT_6.25]
mādhyāhnikī mokṣadā syādvyomamadhyasthito raviḥ /
anastamitasāro hi jantucakraprabodhakaḥ // 26 [AbhT_6.26]
binduḥ prāṇo hyahaścaiva ravirekatra tiṣṭhati /
mahāsandhyā tṛtīyā tu supraśāntātmikā sthitā // 27 [AbhT_6.27]
evaṃ baddhā śikhā yatra tattatphalaniyojikā /
ataḥ saṃvidi sarvo@yamadhvā viśramya tiṣṭhati // 28 [AbhT_6.28]
amūrtāyāḥ sarvagatvānniṣkriyāyāśca saṃvidaḥ /
mūrtikriyābhāsanaṃ yatsa evādhvā maheśituḥ // 29 [AbhT_6.29]
adhvā krameṇa yātavye pade saṃprāptikāraṇam /
dvaitināṃ bhogyabhāvāttu prabuddhānāṃ yato@dyate // 30 [AbhT_6.30]
iha sarvatra śabdānāmanvarthaṃ carcayedyataḥ /
uktaṃ śrīmanniśācāre saṃjñātra trividhā matā // 31 [AbhT_6.31]
naimittikī prasiddhā ca tathānyā pāribhāṣikī /
pūrvatve vā pradhānaṃ syāttatrāntarbhāvayettataḥ // 32 [AbhT_6.32]
ato@dhvaśabdasyokteyaṃ niruktirnoditāpi cet /
kvacitsvabuddhyā sāpyūhyā kiyallekhyaṃ hi pustake // 33 [AbhT_6.33]
tatra kriyābhāsanaṃ yatso@dhvā kālāhva ucyate /
varṇamantrapadābhikhyamatrāste@dhvatrayaṃ sphuṭam // 34 [AbhT_6.34]
yastu mūrtyavabhāsāṃśaḥ sa deśādhvā nigadyate /
kalātattvapurābhikhyamantarbhūtamiha trayam // 35 [AbhT_6.35]
trikadvaye@tra pratyekaṃ sthūlaṃ sūkṣmaṃ paraṃ vapuḥ /
yato@sti tena sarvo@yamadhvā ṣaḍvidha ucyate // 36 [AbhT_6.36]
ṣaḍvidhādadhvanaḥ prācyaṃ yadetattritayaṃ punaḥ /
eṣa eva sa kālādhvā prāṇe spaṣṭaṃ pratiṣṭhitaḥ // 37 [AbhT_6.37]
tattavamadhyasthitātkālādanyo@yaṃ kāla ucyate /
eṣa kālo hi devasya viśvābhāsanakāriṇī // 38 [AbhT_6.38]
kriyāśaktiḥ samastānāṃ tattvānāṃ ca paraṃ vapuḥ /
etadīśvaratattvaṃ tacchivasya vapurucyate // 39 [AbhT_6.39]
udriktābhogakāryātmaviśvaikātmyamidaṃ yataḥ /
etadīśvararūpatvaṃ paramātmani yatkila // 40 [AbhT_6.40]
tatpramātari māyīye kālatattvaṃ nigadyate /
śivādiśuddhavidyāntaṃ yacchivasya svakaṃ vapuḥ // 41 [AbhT_6.41]
tadeva puṃso māyādirāgāntaṃ kañcukībhavet /
anāśritaṃ yato māyā kalāvidye sadāśivaḥ // 42 [AbhT_6.42]
īśvaraḥ kālaniyatī sadvidyā rāga ucyate /
anāśritaḥ śūnyamātā buddhimātā sadāśivaḥ // 43 [AbhT_6.43]
īśvaraḥ prāṇamātā ca vidyā dehapramātṛtā /
anāśrayo hi śūnyatvaṃ jñānameva hi buddhitā // 44 [AbhT_6.44]
viśvātmatā ca prāṇatvaṃ dehe vedyaikatānatā /
tena prāṇapathe viśvākalaneyaṃ virājate // 45 [AbhT_6.45]
yena rūpeṇa tadvacmaḥ sadbhistadavadhīyatām /
dvādaśāntāvadhāvasmindehe yadyapi sarvataḥ // 46 [AbhT_6.46]
otaprotātmakaḥ prāṇastathāpītthaṃ na susphuṭaḥ /
yatno jīvanamātrātmā tatparaśca dvidhā mataḥ // 47 [AbhT_6.47]
saṃvedyaścāpyasaṃvedyo dvidhetthaṃ bhidyate punaḥ /
sphuṭāsphuṭatvāddvaividhyaṃ pratyekaṃ paribhāvayet // 48 [AbhT_6.48]
saṃvedyajīvanābhikhyaprayatnaspandasundaraḥ /
prāṇaḥ kandātprabhṛtyeva tathāpyatra na susphuṭaḥ // 49 [AbhT_6.49]
kandādhārātprabhṛtyeva vyavasthā tena kathyate /
svacchandaśāstre nāḍīnāṃ vāyvādhāratayā sphuṭam // 50 [AbhT_6.50]
tatrāpi tu prayatno@sau na saṃvedyatayā sthitaḥ /
vedyayatnāttu hṛdayātprāṇacāro vibhajyate // 51 [AbhT_6.51]
prabhoḥ śivasya yā śaktirvāmā jyeṣṭhā ca raudrikā /
satadanyatamāvātmaprāṇau yatnavidhāyinau // 52 [AbhT_6.52]
prabhuśaktiḥ kvacinmukhyā yathāṅgamarudīraṇe /
ātmaśaktiḥ kvacitkandasaṃkocaspandane yathā // 53 [AbhT_6.53]
prāṇaśaktiḥ kvacitprāṇacāre hārde yathā sphuṭam /
trayaṃ dvayaṃ vā mukhyaṃ syādyogināmavadhāninām // 54 [AbhT_6.54]
avadhānādadṛṣṭāṃśādbalavattvādatheraṇāt /
viparyayo@pi prāṇātmaśaktīnāṃ mukhyatāṃ prati // 55 [AbhT_6.55]
vāmā saṃsāriṇāmīśā prabhuśaktirvidhāyinī /
jyeṣṭhā tu suprabuddhānāṃ bubhutsūnāṃ ca raudrikā // 56 [AbhT_6.56]
vāmā saṃsāravamanā jyeṣṭhā śivamayī yataḥ /
drāvayitrī rujāṃ raudrī roddhrī cākhilakarmaṇām // 57 [AbhT_6.57]
sṛṣṭyāditattvamajñātvā na mukto nāpi mocayet /
uktaṃ ca śrīyogacāre mokṣaḥ sarvaprakāśanāt // 58 [AbhT_6.58]
utpattisthitisaṃhārān ye na jānanti yoginaḥ /
na muktāste tadajñānabandhanaikādhivāsitāḥ // 59 [AbhT_6.59]
sṛṣṭyādayaśca te sarve kālādhīnā na saṃśayaḥ /
sa ca prāṇātmakastasmāduccāraḥ kathyate sphuṭaḥ // 60 [AbhT_6.60]
hṛdayātprāṇacāraśca nāsikyadvādaśāntataḥ /
ṣaṭtriṃśadaṅgulo jantoḥ sarvasya svāṅgulakramāt // 61 [AbhT_6.61]
kṣodiṣṭhe vā mahiṣṭhe vā dehe tādṛśa eva hi /
vīryamojo balaṃ spandaḥ prāṇacāraḥ samaṃ tataḥ // 62 [AbhT_6.62]
ṣaṭtriṃśadaṅgule cāre yadgamāgamayugmakam /
nālikātithimāsābdatatsaṅghro@tra sphuṭaṃ sthitaḥ // 63 [AbhT_6.63]
tuṭiḥ sapādāṅgulayukprāṇastāḥ ṣoḍaśocchvasan /
niḥśvasaṃścātra caṣakaḥ sapañcāṃśe@ṅgule@ṅgule // 64 [AbhT_6.64]
śvāsapraśvāsayornālī proktāhorātra ucyate /
navāṅgulāmbudhituṭau praharāste@bdhayo dinam // 65 [AbhT_6.65]
nirgame@ntarniśenendū tayoḥ saṃdhye tuṭerdale /
ketuḥ sūrye vidhau rāhurbhaumādervārabhāginaḥ // 66 [AbhT_6.66]
praharadvayamanyeṣāṃ grahāṇāmudayo@ntarā /
siddhirdavīyasī mokṣo@bhicāraḥ pāralaukikī // 67 [AbhT_6.67]
aihikī dūranaikaṭyātiśayā praharāṣṭake /
madhyāhnamadhyaniśayorabhijinmokṣabhogadā // 68 [AbhT_6.68]
nakṣatrāṇāṃ tadanyeṣāmudayo madhyataḥ kramāt /
nāgā lokeśamūrtīśā gaṇeśā jalatattvataḥ // 69 [AbhT_6.69]
pradhānāntaṃ nāyakāśca vidyātattvādhināyakāḥ /
sakalādyāśca kaṇṭhyoṣṭhyaparyantā bhairavāstathā // 70 [AbhT_6.70]
śaktayaḥ pārameśvaryo vāmaśā vīranāyakāḥ /
aṣṭāvaṣṭau ye ya itthaṃ vyāpyavyāpakatājuṣaḥ // 71 [AbhT_6.71]
sthūlasūkṣmāḥ kramātteṣāmudayaḥ praharāṣṭake /
dine krūrāṇi saumyāni rātrau karmāṇyasaṃśayam // 72 [AbhT_6.72]
krūratā saumyatā vābhisandherapi nirūpitā /
dinarātrikṣaye muktiḥ sā vyāptidhyānayogataḥ // 73 [AbhT_6.73]
te coktāḥ parameśena śrīmadvīrāvalīkule /
sitāsitau dīrghahrasvau dharmādharmau dinakṣape // 74 [AbhT_6.74]
kṣīyete yadi taddīkṣā vyāptyā dhyānena yogataḥ /
ahorātraḥ prāṇacāre kathito māsa ucyate // 75 [AbhT_6.75]
dinaṃ kṛṣṇo niśā śuklaḥ pakṣau karmasu pūrvavat /
yāḥ ṣoḍaśoktāstithayastāsu ye pūrvapaścime // 76 [AbhT_6.76]
tayostu viśramo@rdhe@rdhe tithyaḥ pañcadaśetarāḥ /
sapāde dvyaṅgule tithyā ahorātro vibhajyate // 77 [AbhT_6.77]
prakāśaviśramavaśāttāveva hi dinakṣape /
saṃvitpratikṣaṇaṃ yasmātprakāśānandayoginī // 78 [AbhT_6.78]
tau klṛptau yāvati tayā tāvatyeva dinakṣape /
yāvatyeva hi saṃvittiruditoditasusphuṭā // 79 [AbhT_6.79]
tāvāneva kṣaṇaḥ kalpo nimeṣo vā tadastvapi /
yāvānevodayo vittervedyaikagrahatatparaḥ // 80 [AbhT_6.80]
tāvadevāstamayanaṃ veditṛsvātmacarvaṇam /
vedye ca bahirantarvā dvaye vātha dvayojjhite // 81 [AbhT_6.81]
sarvathā tanmayībhūtirdinaṃ vettṛsthatā niśā /
veditā vedyaviśrānto vettā tvantarmukhasthitiḥ // 82 [AbhT_6.82]
purā vicārayanpaścātsattāmātrasvarūpakaḥ /
jāgradveditṛtā svapno vettṛbhāvaḥ purātanaḥ // 83 [AbhT_6.83]
paraḥ suptaṃ kṣaye rātridinayosturyamadvayam /
kadācidvastuviśrāntisāmyenātmani carvaṇam // 84 [AbhT_6.84]
vedyavedakasāmyaṃ tat sā rātridinatulyatā /
vedye viśrāntiradhikā dinadairghyāya tatra tu // 85 [AbhT_6.85]
nyūnā syātsvātmaviśrāntirviparīte viparyayaḥ /
svātmautsukye prabuddhe hi vedyaviśrāntiralpikā // 86 [AbhT_6.86]
itthameva divārātrinyūnādhikyakramaṃ vadet /
yathā deheṣvahorātranyūnādhikyādi no samam // 87 [AbhT_6.87]
tathā pureṣvapītyevaṃ tadviśeṣeṇa noditam /
śrītraiyambakasantānavitatāmbarabhāskaraḥ // 88 [AbhT_6.88]
dinarātrikramaṃ me śrīśaṃbhuritthamapaprathat /
śrīsantānagurustvāha sthānaṃ buddhāprabuddhayoḥ // 89 [AbhT_6.89]
hṛda ārabhya yattena rātrindivavibhājanam /
tadasatsitapakṣe@ntaḥ praveśollāsabhāgini // 90 [AbhT_6.90]
abuddhasthānamevaitaddinatvena kathaṃ bhavet /
alaṃ vānena nedaṃ vā mama prāṅmatamatsaraḥ // 91 [AbhT_6.91]
heye tu darśite śiṣyāḥ satpathaikāntadarśinaḥ /
vyākhyātaḥ kṛṣṇapakṣo ya statra prāṇagataḥ śaśī // 92 [AbhT_6.92]
āpyāyanātmanaikaikāṃ kalāṃ pratitithi tyajet /
dvādaśāntasamīpe tu yāsau pañcadaśī tuṭiḥ // 93 [AbhT_6.93]
sāmāvasyātra sa kṣīṇaścandraḥ prāṇārkamāviśet /
uktaṃ śrīkāmikāyāṃ ca nordhve@dhaḥ prakṛtiḥ parā /
ardhārdhe kramate māyā dvikhaṇḍā śivarūpiṇī // 94 [AbhT_6.94]
candrasūryātmanā dehaṃ pūrayetpravilāpayet /
amṛtaṃ candrarūpeṇa dvidhā ṣoḍaśadhā punaḥ // 95 [AbhT_6.95]
pivanti ca surāḥ sarve daśapañca parāḥ kalāḥ /
amā śeṣaguhāntaḥsthāmāvāsyā viśvatarpiṇī // 96 [AbhT_6.96]
evaṃ kalāḥ pañcadaśa kṣīyante śaśinaḥ kramāt /
āpyāyinyamṛtābrūpatādātmyātṣoḍaśī na tu // 97 [AbhT_6.97]
tatra pañcadaśī yāsau tuṭiḥ prakṣīṇacandramāḥ /
tadūrdhvagaṃ yattuṭyardhaṃ pakṣasaṃdhiḥ sa kīrtitaḥ // 98 [AbhT_6.98]
tasmādviśramatuṭyardhādāmāvasyaṃ purādalam /
paraṃ prātipadaṃ cārdhamiti saṃdhiḥ sa kalpyate // 99 [AbhT_6.99]
tatra prātipade tasmiṃstuṭyardhārdhe purādalam /
āmāvasyaṃ tithicchedātkuryātsūryagrahaṃ viśat // 100 [AbhT_6.100]
tatrārkamaṇḍale līnaḥ śaśī sravati yanmadhu /
taptatvāttatpibedindusahabhūḥ siṃhikāsutaḥ // 101 [AbhT_6.101]
arkaḥ pramāṇaṃ somastu meyaṃ jñānakriyātmakau /
rāhurmāyāpramātā syāttadācchādanakovidaḥ // 102 [AbhT_6.102]
tata eva tamorūpo vilāpayitumakṣamaḥ /
tatsaṃghaṭṭādvayollāso mukhyo mātā vilāpakaḥ // 103 [AbhT_6.103]
arkendurāhusaṃghaṭṭāt pramāṇaṃ vedyavedakau /
advayena tatastena puṇya eṣa mahāgrahaḥ // 104 [AbhT_6.104]
amāvasyāṃ vināpyeṣa saṃghaṭṭaścenmahāgrahaḥ /
yathārke meṣage rāhāvaśvinīsthe@śvinīdine // 105 [AbhT_6.105]
āmāvāsyaṃ yadā tvardhaṃ līnaṃ prātipade dale /
pratipacca viśuddhā syāttanmokṣo dūrage vidhau // 106 [AbhT_6.106]
grāsamokṣāntare snānadhyānahomajapādikam /
laukikālaukikaṃ bhūyaḥphalaṃ syātpāralaukikam // 107 [AbhT_6.107]
grāsyagrāsakatākṣobhaprakṣaye kṣaṇamāviśan /
mokṣabhāgdhyānapūjādi kurvaṃścandrārkayorgrahe // 108 [AbhT_6.108]
tithiccheda ṛṇaṃ kāso vṛddhirniḥśvasanaṃ dhanam /
ayatnajaṃ yatnajaṃ tu recanādatha rodhanāt // 109 [AbhT_6.109]
evaṃ prāṇe viśati citsūrya induṃ sudhāmayam /
ekaikadhyena bodhāṃśu kalayā paripūrayet // 110 [AbhT_6.110]
kramasaṃpūraṇāśāliśaśāṅkāmṛtasundarāḥ /
tuṭyaḥ pañcadaśaitāḥ syustithayaḥ sitapakṣagāḥ // 111 [AbhT_6.111]
antyāyāṃ pūrṇamastuṭyāṃ pūrvavatpakṣasandhitā /
indugrahaśca pratipatsandhau pūrvapraveśataḥ // 112 [AbhT_6.112]
aihikaṃ grahaṇe cātra sādhakānāṃ mahāphalam /
prāgvadanyadayaṃ māsaḥ prāṇacāre@bda ucyate // 113 [AbhT_6.113]
ṣaṭsu ṣaṭsvaṅguleṣvarko hṛdayānmakarādiṣu /
tiṣṭhanmāghāḍhikaṃ ṣaṭkaṃ kuryāttaccottarāyaṇam // 114 [AbhT_6.114]
saṃkrāntitritaye vṛtte bhukte cāṣṭādaśāṅgule /
meṣaṃ prāpte ravau puṇyaṃ viṣuvatpāralaukikam // 115 [AbhT_6.115]
praveśe tu tulāsthe@rke tadeva viṣuvadbhavet /
iha siddhipradaṃ caitaddakṣiṇāyanagaṃ tataḥ // 116 [AbhT_6.116]
garbhatā prodbubhūṣiṣyadbhāvaścāthodbubhūṣutā /
udbhaviṣyattvamudbhūtiprārambho@pyudbhavasthitiḥ // 117 [AbhT_6.117]
janma sattā pariṇatirvṛddhirhrāsaḥ kṣayaḥ kramāt /
makarādīni tenātra kriyā sūte sadṛkphalam // 118 [AbhT_6.118]
āmutrike jhaṣaḥ kumbho mantrādeḥ pūrvasevane /
catuṣkaṃ kila mīnādyamantikaṃ cottarottaram // 119 [AbhT_6.119]
praveśe khalu tatraiva śāntipuṣṭyādisundaram /
karma syādaihikaṃ tacca dūradūraphalaṃ kramāt // 120 [AbhT_6.120]
nirgame dinavṛddhiḥ syādviparīte viparyayaḥ /
varṣe@smiṃstithayaḥ pañca pratyaṅgulamiti kramaḥ // 121 [AbhT_6.121]
tatrāpyahorātravidhiriti sarvaṃ hi pūrvavat /
prāṇīye varṣa etasminkārtikādiṣu dakṣataḥ // 122 [AbhT_6.122]
pitāmahāntaṃ rudrāḥ syurdvādaśāgre@tra bhāvinaḥ /
prāṇe varṣodayaḥ prokto dvādaśābdodayo@dhunā // 123 [AbhT_6.123]
kharasāstithya ekasminnekasminnaṅgule kramāt /
dvādaśābdodaye te ca caitrādyā dvādaśoditāḥ // 124 [AbhT_6.124]
caitre mantroditiḥ so@pi tālunyukto@dhunā punaḥ /
hṛdi caitroditistena tatra mantrodayo@pi hi // 125 [AbhT_6.125]
pratyaṅgulaṃ tithīnāṃ tu triśate parikalpite /
sapañcāṃśāṅgule@bdaḥ syātprāṇe ṣaṣṭyabdatā punaḥ // 126 [AbhT_6.126]
śatāni ṣaṭ sahasrāṇi caikaviṃśatirityayam /
vibhāgaḥ prāṇagaḥ ṣaṣṭivarṣāhorātra ucyate // 127 [AbhT_6.127]
praharāharniśāmāsaṛtvabdaraviṣaṣṭigaḥ /
yaśchedastatra yaḥ sandhiḥ sa puṇyo dhyānapūjane // 128 [AbhT_6.128]
iti prāṇodaye yo@yaṃ kālaḥ śaktyekavigrahaḥ /
viśvātmāntaḥsthitastasya bāhye rūpaṃ nirūpyate // 129 [AbhT_6.129]
ṣaṭ prāṇāścaṣakasteṣāṃ ṣaṣṭirnālī ca tāstathā /
tithistattriṃśatā māsaste dvādaśa tu vatsaraḥ // 130 [AbhT_6.130]
abdaṃ pitryastvahorātra udagdakṣiṇato@yanāt /
pitṝṇāṃ yatsvamānena varṣaṃ taddivyamucyate // 131 [AbhT_6.131]
ṣaṣṭyadhikaṃ ca triśataṃ varṣāṇāmatra mānuṣam /
tacca dvādaśabhirhatvā māsasaṃkhyātra labhyate // 132 [AbhT_6.132]
tāṃ punastriṃśatā hatvāhorātrakalpanā vadet /
hatvā tāṃ caikaviṃśatyā sahasraiḥ ṣaṭśatena ca // 133 [AbhT_6.133]
prāṇasaṃkhyāṃ vadettatra ṣaṣṭyādyabdodayaṃ punaḥ /
uktaṃ ca gurubhiḥ śrīmadrauravādisvavṛttiṣu // 134 [AbhT_6.134]
devānāṃ yadahorātraṃ mānuṣāṇāṃ sa hāyanaḥ /
śatatrayeṇa ṣaṣṭyā ca nṝṇāṃ vibudhavatsaraḥ // 135 [AbhT_6.135]
śrīmatsvacchandaśāstre ca tadeva matamīkṣyate /
pitṝṇāṃ tadahorātramityupakramya pṛṣṭhataḥ // 136 [AbhT_6.136]
evaṃ daivastvahorātra iti hyaikyopasaṃhṛtiḥ /
tena ye guravaḥ śrīmatsvacchandoktidvayāditaḥ // 137 [AbhT_6.137]
pitryaṃ varṣaṃ divyadinamūcurbhrāntā hi te mudhā /
divyārkābdasahasrāṇi yugeṣu caturāditaḥ // 138 [AbhT_6.138]
ekaikahānyā tāvadbhiḥ śataisteṣvaṣṭa saṃdhayaḥ /
caturyugaikasaptatyā manvantaste caturdaśa // 139 [AbhT_6.139]
brahmaṇo@hastatra cendrāḥ kramādyānti caturdaśa /
brahmāho@nte kālavahnerjvālā yojanalakṣiṇī // 140 [AbhT_6.140]
dagdhvā lokatrayaṃ dhūmāttvanyatprasvāpayettrayam /
nirayebhyaḥ purā kālavahnervyaktiryatastataḥ // 141 [AbhT_6.141]
vibhuradhaḥsthito@pīśa iti śrīrauravaṃ matam /
brahmaniḥśvāsanirdhūte bhasmani svedavāriṇā // 142 [AbhT_6.142]
tadīyenāplutaṃ viśvaṃ tiṣṭhettāvanniśāgame /
tasminniśāvadhau sarve pudgalāḥ sūkṣmadehagāḥ // 143 [AbhT_6.143]
agnivegeritā loke jane syurlayakevalāḥ /
kūṣmāṇḍahāṭakādyāstu krīḍanti mahadālaye // 144 [AbhT_6.144]
niśākṣaye punaḥ sṛṣṭiṃ kurute tāmasāditaḥ /
svakavarṣaśatānte@sya kṣayastadvaiṣṇavaṃ dinam // 145 [AbhT_6.145]
rātriśca tāvatītyevaṃ viṣṇurudraśatābhidhāḥ /
kramātsvasvaśatānteṣu naśyantyatrāṇḍalopataḥ // 146 [AbhT_6.146]
abādyavyaktatattvānteṣvitthaṃ varṣaśataṃ kramāt /
dinarātrivibhāgaḥ syāt svasvāyuḥśatamānataḥ // 147 [AbhT_6.147]
brahmaṇaḥ pralayollāsasahasraistu rasāgnibhiḥ /
avyaktastheṣu rudreṣu dinaṃ rātriśca tāvatī // 148 [AbhT_6.148]
tadā śrīkaṇṭha eva syātsākṣātsaṃhārakṛtprabhuḥ /
sarve rudrāstathā mūle māyāgarbhādhikāriṇaḥ // 149 [AbhT_6.149]
avyaktākhye hyāviriñcācchrīkaṇṭhena sahāsate /
nivṛttādhaḥsthakarmā hi brahmā tatrādhare dhiyaḥ // 150 [AbhT_6.150]
na bhoktā jño@dhikāre tu vṛtta eva śivībhavet /
sa eṣo@vāntaralayastatkṣaye sṛṣṭirucyate // 151 [AbhT_6.151]
sāṃkhyavedādisaṃsiddhāñchrīkaṇṭhastadaharmukhe /
sṛjatyeva punastena na samyaṅmuktirīdṛśī // 152 [AbhT_6.152]
pradhāne yadahorātraṃ tajjaṃ varṣaśataṃ vibhoḥ /
śrīkaṇṭhasyāyuretacca dinaṃ kañcukavāsinām // 153 [AbhT_6.153]
tatkramānniyatiḥ kālo rāgo vidyā kaletyamī /
yāntyanyonyaṃ layaṃ teṣāmāyurgāhanikaṃ dinam // 154 [AbhT_6.154]
taddinaprakṣaye viśvaṃ māyāyāṃ pravilīyate /
kṣīṇāyāṃ niśi tāvatyāṃ gahaneśaḥ sṛjetpunaḥ // 155 [AbhT_6.155]
evamavyaktakālaṃ tu parārdhairdaśabhirjahi /
māyāhastāvatī rātrirbhavetpralaya eṣa saḥ // 156 [AbhT_6.156]
māyākālaṃ parārdhānāṃ guṇayitvā śatena tu /
aiśvaro divaso nādaḥ prāṇātmātra sṛjejjagat // 157 [AbhT_6.157]
tāvatī caiśvarī rātriryatra prāṇaḥ praśāmyati /
prāṇagarbhasthamapyatra viśvaṃ sauṣumnavartmanā // 158 [AbhT_6.158]
prāṇe brahmavile śānte saṃvidyāpyavaśiṣyate /
aṃśāṃśikāto@pyetasyāḥ sūkṣmasūkṣmataro layaḥ // 159 [AbhT_6.159]
guṇayitvaiśvaraṃ kālaṃ parārdhānāṃ śatena tu /
sādāśivaṃ dinaṃ rātrirmahāpralaya eva ca // 160 [AbhT_6.160]
sadāśivaḥ svakālānte bindvardhendunirodhikāḥ /
ākramya nāde līyeta gṛhītvā sacarācaram // 161 [AbhT_6.161]
nādo nādāntavṛttyā tu bhittvā brahmabilaṃ haṭhāt /
śaktitattve layaṃ yāti nijakālaparikṣaye // 162 [AbhT_6.162]
etāvacchaktitattve tu vijñeyaṃ khalvaharniśam /
śaktiḥ svakālavilaye vyāpinyāṃ līyate punaḥ // 163 [AbhT_6.163]
vyāpinyā taddivārātraṃ līyate sāpyanāśrite /
parārdhakoṭyā hatvāpi śaktikālamanāśrite // 164 [AbhT_6.164]
dinaṃ rātriśca tatkāle parārdhaguṇite@pi ca /
so@pi yāti layaṃ sāmyasaṃjñe sāmanase pade // 165 [AbhT_6.165]
sa kālaḥ sāmyasaṃjñaḥ syānnityo@kalyaḥ kalātmakaḥ /
yattatsāmanasaṃ rūpaṃ tatsāmyaṃ brahma viśvagam // 166 [AbhT_6.166]
ataḥ sāmanasātkālānnimeṣonmeṣamātrataḥ /
tuṭyādikaṃ parārdhāntaṃ sūte saivātra niṣṭhitam // 167 [AbhT_6.167]
daśaśatasahasramayutaṃ lakṣaniyutakoṭi sārbudaṃ vṛndam /
kharvanikharve śaṃkhābjajaladhimadhyāntamatha parārdhaṃ ca // 168 [AbhT_6.168]
ityekasmātprabhṛti hi daśadhā daśadhā krameṇa kalayitvā /
ekādiparārdhānteṣvaṣṭādaśasu sthitiṃ brūyāt // 169 [AbhT_6.169]
catvāra ete pralayā mukhyāḥ sargāśca tatkalāḥ /
bhūmūlanaiśaśaktisthāstadevāṇḍacatuṣṭayam // 170 [AbhT_6.170]
kālāgnirbhuvi saṃhartā māyānte kālatattvarāṭ /
śrīkaṇṭho mūla ekatra sṛṣṭisaṃhārakārakaḥ // 171 [AbhT_6.171]
tallayo vāntarastasmādekaḥ sṛṣṭilayeśitā /
śrīmānaghoraḥ śaktyante saṃhartā sṛṣṭikṛcca saḥ // 172 [AbhT_6.172]
tatsṛṣṭau sṛṣṭisaṃhārā niḥsaṃkhyā jagatāṃ yataḥ /
antarbhūtāstataḥ śāktī mahāsṛṣṭirudāhṛtā // 173 [AbhT_6.173]
laye brahmā harī rudraśatānyaṣṭakapañcakam /
ityanyonyaṃ kramādyānti layaṃ māyāntake@dhvani // 174 [AbhT_6.174]
māyātattvalaye tvete prayānti paramaṃ padam /
māyordhve ye sitādhvasthāsteṣāṃ paraśive layaḥ // 175 [AbhT_6.175]
tatrāpyaupādhikādbhedāllaye bhedaṃ pare viduḥ /
evaṃ tāttveśvare varge līne sṛṣṭau punaḥ pare // 176 [AbhT_6.176]
tatsādhakāḥ śiveṣṭā vā tatsthānamadhiśerate /
brāhmī nāma parasyaiva śaktistāṃ yatra pātayet // 177 [AbhT_6.177]
sa brahmā viṣṇurudrādyā vaiṣṇavyāderataḥ kramāt /
śaktimantaṃ vihāyānyaṃ śaktiḥ kiṃ yāti nedṛśam // 178 [AbhT_6.178]
chāditaprathitāśeṣa śaktirekaḥ śivastathā /
evaṃ visṛṣṭipralayāḥ prāṇa ekatra niṣṭhitāḥ // 179 [AbhT_6.179]
so@pi saṃvidi saṃvicca cinmātre jñeyavarjite /
cinmātrameva devī ca sā parā parameśvarī // 180 [AbhT_6.180]
aṣṭātriṃśaṃ ca tattattvaṃ hṛdayaṃ tatparāparam /
tena saṃvittvamevaitatspandamānaṃ svabhāvataḥ // 181 [AbhT_6.181]
layodayā iti prāṇe ṣaṣṭyabdodayakīrtanam /
icchāmātrapratiṣṭheyaṃ kriyāvaicitryacarcanā // 182 [AbhT_6.182]
kālaśaktistato bāhye naitasyā niyataṃ vapuḥ /
svapnasvapne tathā svapne supte saṃkalpagocare // 183 [AbhT_6.183]
samādhau viśvasaṃhārasṛṣṭikramavivecane /
mito@pi kila kālāṃśo vitatatvena bhāsate // 184 [AbhT_6.184]
pramātrabhede bhede@tha citro vitatimāpyasau /
evaṃ prāṇe yathā kālaḥ kriyāvaicitryaśaktijaḥ // 185 [AbhT_6.185]
tathāpāne@pi hṛdayānmūlapīṭhavisarpiṇi /
mūlābhidhamahāpīṭhasaṅkocapravikāsayoḥ // 186 [AbhT_6.186]
brahmādyanāśritāntānāṃ cinute sṛṣṭisaṃhṛtī /
śaśvadyadyapyapāno@ya mitthaṃ vahati kiṃtvasau // 187 [AbhT_6.187]
avedyayatno yatnena yogibhiḥ samupāsyate /
hṛtkandānandasaṃkocavikāsadvādaśāntagāḥ // 188 [AbhT_6.188]
brahmādayo@nāśritāntāḥ sevyante@tra suyogibhiḥ /
ete ca parameśānaśaktitvādviśvavartinaḥ // 189 [AbhT_6.189]
dehamapyaśnuvānāstatkāraṇānīti kāmike /
bālyayauvanavṛddhatvanidhaneṣu punarbhave // 190 [AbhT_6.190]
muktau ca dehe brahmādyāḥ ṣaḍadhiṣṭhānakāriṇaḥ /
tasyānte tu parā devī yatra yukto na jāyate // 191 [AbhT_6.191]
anena jñātamātreṇa dīkṣānugrahakṛdbhavet /
samastakāraṇollāsapade suvidite yataḥ // 192 [AbhT_6.192]
akāraṇaṃ śivaṃ vindedyattadviśvasya kāraṇam /
adhovaktraṃ tvidaṃ dvaitakalaṅkaikāntaśātanam // 193 [AbhT_6.193]
kṣīyate tadupāsāyāṃ yenordhvādharaḍambaraḥ /
atrāpānodaye prāgvatṣaṣṭyabdodayayojanām // 194 [AbhT_6.194]
yāvatkurvīta tuṭyāderyuktāṅgulavibhāgataḥ /
evaṃ samāne@pi vidhiḥ sa hi hārdīṣu nāḍiṣu // 195 [AbhT_6.195]
saṃcaransarvatodikkaṃ daśadhaiva vibhāvyate /
daśa mukhyā mahānāḍīḥ pūrayanneṣa tadgatāḥ // 196 [AbhT_6.196]
nāḍyantaraśritā nāḍīḥ krāmandehe samasthitiḥ /
aṣṭāsu digdaleṣveṣa krāmaṃstaddikpateḥ kramāt // 197 [AbhT_6.197]
ceṣṭitānyanukurvāṇo raudraḥ saumyaśca bhāsate /
sa eva nāḍītritaye vāmadakṣiṇamadhyage // 198 [AbhT_6.198]
indvarkāgnimaye mukhye caraṃstiṣṭhatyaharniśam /
sārdhanālīdvayaṃ prāṇaśatāni nava yatsthitam // 199 [AbhT_6.199]
tāvadvahannahorātraṃ caturviṃśatidhā caret /
viṣuvadvāsare prātaḥ sāṃśāṃ nālīṃ sa madhyagaḥ // 200 [AbhT_6.200]
vāmetarodaksavyānyairyāvatsaṃkrāntipañcakam /
evaṃ kṣīṇāsu pādonacaturdaśasu nāliṣu // 201 [AbhT_6.201]
madhyāhne dakṣaviṣuvannavaprāṇaśatīṃ vahet /
dakṣodaganyodagdakṣaiḥ punaḥ saṃkrāntipañcakam // 202 [AbhT_6.202]
navāsuśatamekaikaṃ tato viṣuvaduttaram /
pañcake pañcake@tīte saṃkrānterviṣuvadbahiḥ // 203 [AbhT_6.203]
yadvattathāntaḥ saṅkrāntirnavaprāṇaśatāni sā /
evaṃ rātrāvapītyevaṃ viṣuvaddivasātsamāt // 204 [AbhT_6.204]
ārabhyāharniśāvṛddhihrāsasaṅkrāntigo@pyasau /
rātryantadinapūrvāṃśau madhyāhno divasakṣayaḥ // 205 [AbhT_6.205]
sa śarvaryudayo madhyamudakto viṣutedṛśī /
vyāptau viṣeryato vṛttiḥ sāmyaṃ ca vyāptirucyate // 206 [AbhT_6.206]
tadarhati ca yaḥ kālo viṣuvattadihoditaḥ /
viṣuvatprabhṛti hrāsavṛddhī ye dinarātrige // 207 [AbhT_6.207]
tatkrameṇaiva saṃkrāntihrāsavṛddhī divāniśoḥ /
itthaṃ samānamaruto varṣadvayavikalpanam // 208 [AbhT_6.208]
cāra ekatra nahyatra śvāsapraśvāsacarcanam /
samāne@pi tuṭeḥ pūrvaṃ yāvatṣaṣṭyabdagocaram // 209 [AbhT_6.209]
kālasaṃkhyā susūkṣmaikacāragā gaṇyate budhaiḥ /
saṃdhyāpūrvāhṇamadhyāhnamadhyarātrādi yatkila // 210 [AbhT_6.210]
antaḥsaṃkrāntigaṃ grāhyaṃ tanmukhyaṃ tatphaloditeḥ /
uktaḥ samānagaḥ kāla udāne tu nirūpyate // 211 [AbhT_6.211]
prāṇavyāptau yaduktaṃ tadudāne@pyatra kevalam /
nāsāśaktyantayoḥ sthāne brahmarandhrordhvadhāmanī // 212 [AbhT_6.212]
tenodāne@tra hṛdayānmūrdhanyadvādaśāntagam /
tuṭyādiṣaṣṭivarṣāntaṃ viśvaṃ kālaṃ vicārayet // 213 [AbhT_6.213]
vyāne tu viśvātmamaye vyāpake kramavarjite /
sūkṣmasūkṣmocchaladrūpamātraḥ kālo vyavasthitaḥ // 214 [AbhT_6.214]
sṛṣṭiḥ pravilayaḥ sthemā saṃhāro@nugraho yataḥ /
kramātprāṇādike kāle taṃ taṃ tatrāśrayettataḥ // 215 [AbhT_6.215]
prāṇacāre@tra yo varṇapadamantrodayaḥ sthitaḥ /
yatnajo@yatnajaḥ sūkṣmaḥ paraḥ sthūlaḥ sa kathyate // 216 [AbhT_6.216]
eko nādātmako varṇaḥ sarvavarṇāvibhāgavān /
so@nastamitarūpatvādanāhata ihoditaḥ // 217 [AbhT_6.217]
sa tu bhairavasadbhāvo mātṛsadbhāva eṣa saḥ /
parā saikākṣarā devī yatra līnaṃ carācaram // 218 [AbhT_6.218]
hrasvārṇatrayamekaikaṃ ravyaṅgulamathetarat /
praveśa iti ṣaḍvarṇāḥ sūryendupathagāḥ kramāt // 219 [AbhT_6.219]
ikārokārayorādisandhau saṃdhyakṣaradvayam /
e+o iti praveśe tu ai+au iti dvayaṃ viduḥ // 220 [AbhT_6.220]
ṣaṇṭhārṇāni praveśe tu dvādaśāntalalāṭayoḥ /
gale hṛdi ca bindvarṇavisargau paritaḥsthitau // 221 [AbhT_6.221]
kādipañcakamādyasya varṇasyāntaḥ sadoditam /
evaṃ sasthānavarṇānāmantaḥ sā sārṇasantatiḥ // 222 [AbhT_6.222]
hṛdyeṣa prāṇarūpastu sakāro jīvanātmakaḥ /
binduḥ prakāśo hārṇaśca pūraṇātmatayā sthitaḥ // 223 [AbhT_6.223]
uktaḥ paro@yamudayo varṇānāṃ sūkṣma ucyate /
praveśe ṣoḍaśaunmukhye ravayaḥ ṣaṇṭhavarjitāḥ // 224 [AbhT_6.224]
tadevendvarkamatrānye varṇāḥ sūkṣmodayastvayam /
kālo@rdhamātraḥ kādīnāṃ trayastriṃśata ucyate // 225 [AbhT_6.225]
mātrā hrasvāḥ pañca dīrghāṣṭakaṃ dvistriḥ plutaṃ tu lṝ /
ekāśītimimāmardhamātrāṇāmāha no guruḥ // 226 [AbhT_6.226]
yadvaśādbhagavānekāśītikaṃ mantramabhyadhāt /
ekāśītipadā devī śaktiḥ proktā śivātmikā // 227 [AbhT_6.227]
śrīmātaṅge tathā dharmasaṃghātātmā śivo yataḥ /
tathā tathā parāmarśaśakticakreśvaraḥ prabhuḥ // 228 [AbhT_6.228]
sthūlaikāśītipadajaparāmarśairvibhāvyate /
tata eva parāmarśo yāvatyekaḥ samāpyate // 229 [AbhT_6.229]
tāvattatpadamuktaṃ no suptiṅniyamayāntritam /
ekāśītipadodāravimarśaktamabṛṃhitaḥ // 230 [AbhT_6.230]
sthūlopāyaḥ paropāyastveṣa mātrākṛto layaḥ /
ardhamātrā nava nava syuścaturṣu caturṣu yat // 231 [AbhT_6.231]
aṅguleṣviti ṣaṭtriṃśatyekāśītipadodayaḥ /
aṅgule navabhāgena vibhakte navamāśakāḥ // 232 [AbhT_6.232]
vedā mātrārdhamanyattu dvicatuḥṣaṅguṇaṃ trayam /
evamaṅgularandhrāṃśacatuṣkadvayagaṃ laghu // 233 [AbhT_6.233]
dīrghaṃ plutaṃ kramāddvitriguṇamardhaṃ tato@pi hal /
kṣakārastryardhamātrātmā mātrikaḥ satathāntarā // 234 [AbhT_6.234]
viśrāntāvardhamātrāsya tasmiṃstu kalite sati /
aṅgulārdhe@dribhāgena tvardhamātrā purā punaḥ // 235 [AbhT_6.235]
kṣakāraḥ sarvasaṃyogagrahaṇātmā tu sarvagaḥ /
sarvavarṇodayādyantasandhiṣūdayabhāgvibhuḥ // 236 [AbhT_6.236]
itthaṃ ṣaṭtriṃśake cāre varṇānāmudayaḥ phale /
krūre saumye vilomena hādi yāvadapaścimam // 237 [AbhT_6.237]
hṛdyakāro dvādaśānte hakārastadidaṃ viduḥ /
ahamātmakamadvaitaṃ yaḥ prakāśātmaviśramaḥ // 238 [AbhT_6.238]
śivaśaktyavibhāgena mātraikāśītikā tviyam /
dvāsaptatāvaṅguleṣu dviguṇatvena saṃsaret // 239 [AbhT_6.239]
uktaḥ sūkṣmodayastraidhaṃ dvidhoktastu parodayaḥ /
atha sthūlodayo@rṇānāṃ bhaṇyate guruṇoditaḥ // 240 [AbhT_6.240]
ekaikamardhapraharaṃ dine vargāṣṭakodayaḥ /
rātrau ca hrāsavṛddhyatra kecidāhurna ke@pi tu // 241 [AbhT_6.241]
eṣa vargodayo rātrau divā cāpyardhayāmagaḥ /
prāṇatrayodaśaśatī pañcāśadadhikā ca sā // 242 [AbhT_6.242]
adhyardhā kila saṃkrāntirvarge varge divāniśoḥ /
tadaikye tūdayaścāraśatānāṃ saptaviṃśatiḥ // 243 [AbhT_6.243]
nava vargāṃstu ye prāhusteṣāṃ prāṇaśatī svīn[viḥ] /
satribhāgaiva saṃkrāntirvarge pratyekamucyate // 244 [AbhT_6.244]
aharniśaṃ tadaikye tu śatānāṃ śruticakṣuṣī /
sthūlo vargodayaḥ so@yamathārṇodaya ucyate // 245 [AbhT_6.245]
ekaikavarṇe prāṇānāṃ dviśataṃ ṣoḍaśādhikam /
bahiścaṣakaṣaṭtriṃśaddina itthaṃ tathāniśi // 246 [AbhT_6.246]
śatamaṣṭottaraṃ tatra raudraṃ śāktamathottaram /
yāmalasthitiyoge tu rudraśaktyavibhāgitā // 247 [AbhT_6.247]
dinarātryavibhāge tu dṛgvahnyabdhyasucāraṇāḥ /
sapañcamāṃśā nāḍī ca bahirvarṇodayaḥ smṛtaḥ // 248 [AbhT_6.248]
iti pañcāśikā seyaṃ varṇānāṃ paricarcitā /
ekonāṃ ye tu tāmāhustanmataṃ saṃpracakṣmahe // 249 [AbhT_6.249]
vedāścārāḥ pañcamāṃśanyūnaṃ cārārdhamekaśaḥ /
varṇe@dhikaṃ taddviguṇamavibhāge divāniśoḥ // 250 [AbhT_6.250]
sthūlo varṇodayaḥ so@yaṃ purā sūkṣmo nigadyate // 251 [AbhT_6.251]
iti kālatattvamuditaṃ śāstramukhāgamanijānubhavasiddham // 252a [AbhT_6.252]
Sources & corrections: edit source →. GRETIL KSTS text, vendored; English READ next via pipe.